Nếu chúng ta chỉ lắng nghe những tiếng nói định kiến, những câu chuyện cảnh báo và đe dọa, chắc hẳn sẽ hình dung rằng cuộc sống của những người chưa từng kết hôn, khi bước sang tuổi xế chiều, là chuỗi ngày cô đơn lặng lẽ và đầy khốn khó. Nhưng đời không đơn giản thế. Có bao giờ mình dừng lại và hỏi rằng: có thật cuộc sống của họ là như thế? Hay chúng ta chỉ đang vội vàng áp đặt một góc nhìn cũ kỹ, không đủ khách quan?
Sự thật là ngày càng nhiều người lựa chọn sống độc thân suốt đời – và điều đáng quý là, các nhà nghiên cứu xã hội đã bắt đầu thấu hiểu sâu sắc hơn về đời sống của họ. Một bức tranh chân thực hiện ra: những người độc thân trọn đời không phải lúc nào cũng là nhóm dễ tổn thương vì cô đơn hay bất hạnh. Ngược lại, có những phương diện họ hoàn toàn có thể sống tốt, thậm chí hài lòng với chính cuộc sống của mình khi tuổi già đến. Nhưng cũng không thể phủ nhận rằng họ đang phải đối mặt với nhiều thử thách, nhất là về mặt tài chính.
Mình muốn chia sẻ với bạn một vài điều qua góc nhìn của hai tác giả Deborah Carr và Rebecca L. Utz – những người đã dành ra cả thập kỷ gắn bó với các nghiên cứu về hôn nhân, gia đình và độ tuổi già. Từ bài viết “Gia đình ở tuổi xế chiều” được đăng trên Tạp chí Hôn nhân và Gia đình năm 2020, chúng ta có thể cùng suy ngẫm:
Điều đầu tiên khá bất ngờ: khi tuổi tác tăng cao, những người độc thân suốt đời lại càng cảm thấy hài lòng với cuộc sống của mình. Một số nghiên cứu thực hiện trên người từ 40 đến 85 tuổi cho thấy nếu bạn chưa từng kết hôn, thì có thể bạn sẽ cảm nhận được sự thỏa mãn lớn hơn khi già đi – không như những người có bạn đời vốn có kết quả không đồng nhất như vậy. Đơn giản, có lẽ, vì họ đã học cách làm chủ và yêu lấy cuộc sống theo cách riêng, không phải “phải theo kịch bản” của hôn nhân hay gia đình truyền thống.
Điều thứ hai cũng khá phản trực giác: sống độc thân không đồng nghĩa với việc cô đơn hơn, trái lại, khi càng già, cảm giác cô đơn ở những người từng lập gia đình lại tăng lên đáng kể. Một nhà nghiên cứu tâm lý học Elyakim Kislev từng chỉ ra rằng, ở tuổi 65, sự khác biệt về cô đơn giữa người độc thân trọn đời và người từng kết hôn là rất nhỏ, thậm chí là không đáng kể. Thật vậy, tỷ lệ người từng kết hôn cảm thấy cô đơn ở tuổi 60 còn cao hơn 50% so với khi họ 30 tuổi, và tiếp tục tăng gấp đôi ở độ tuổi 90. Trong khi đó, sự cô đơn của những người độc thân trọn đời tăng rất ít theo thời gian. Suy cho cùng, chúng ta thấy rằng kết hôn chưa chắc đã bảo đảm ta không cô đơn. Mối quan hệ, yêu thương, và sự gắn bó mới là điều then chốt, không phải danh phận hay hình thức của nó.
Tuy nhiên, nếu nói về “đường thăng” trong tuổi già thì người độc thân trọn đời lại gặp một bất lợi rất rõ rệt: đó là bất an về tài chính. Khác với những người đã từng lập gia đình, họ thường chỉ có một nguồn thu nhập duy nhất, thiếu sự hỗ trợ tài chính từ người phối ngẫu. Hơn nữa, nhiều chính sách xã hội cũng thiên về những người có hôn thú, với trợ cấp xã hội dựa trên thu nhập cá nhân mà bỏ qua hoàn cảnh thực tế của người sống một mình. Kết quả là, khoảng 22% người chưa từng kết hôn tuổi từ 65 trở lên phải sống dưới mức nghèo, trong khi con số này ở nhóm đã kết hôn chỉ khoảng 4,5%. Đây thực sự là một thách thức lớn cho bất kỳ ai đang hoặc sẽ chọn lối sống độc thân.
Có một điểm thú vị và hơi đặc biệt, đó là câu chuyện về sự khác biệt giữa nam và nữ độc thân trọn đời khi về già. Nữ giới, so với nam giới, có sức khỏe tốt hơn và biết cách vun đắp những mối quan hệ xã hội phù hợp với mình. Nhưng đồng thời, họ cũng là những người phải chịu sức ép xã hội lớn hơn – phải giải thích, biện minh cho cuộc đời chưa chồng vắng con của mình trong một xã hội đặt nặng chuẩn mực hôn nhân. Về mặt tài chính, phụ nữ độc thân xế chiều lại thiệt thòi hơn hẳn. Một nghiên cứu cho thấy gần ¼ phụ nữ độc thân sống dưới ngưỡng nghèo – gấp đôi tỉ lệ của đàn ông độc thân, điều mà thực sự khiến chúng ta cần nhìn nhận lại cấu trúc xã hội hiện tại.
Về phía đàn ông độc thân trọn đời, họ thường bị xem là gặp nhiều khó khăn hơn do ít được hỗ trợ về mặt kinh tế xã hội cũng như sức khỏe khi còn trẻ. Nhưng mình tin, với sự thay đổi tư duy của xã hội và khả năng tự thân cải thiện kỹ năng sống, cuộc sống của họ ở những năm tháng sau này sẽ bớt khó khăn hơn.
Vậy chúng ta có bao nhiêu người sống độc thân trọn đời khi tuổi già đến? Ở Mỹ tính đến 2016, dưới 6% số người trên 65 chưa từng kết hôn, một con số chưa cao. Nhưng con số này được dự báo sẽ tăng lên mạnh mẽ trong thập kỷ tiếp theo, có thể đến 11% hoặc cao hơn. Đặc biệt ở các nhóm phụ nữ da màu, tỉ lệ này còn cao hơn rất nhiều. Và khi thế hệ trẻ hiện nay bước vào độ tuổi trung niên và già, khoảng 25% số họ có thể không từng lập gia đình.
Và điều cuối cùng, mà mình nghĩ là đẹp đẽ nhất: dù mang trong mình biết bao bất lợi, dù cuộc sống có thể thiếu đi sự chia sẻ tài chính và dễ bị người đời nhìn nhận bằng ánh mắt thương hại hay định kiến, những người độc thân suốt đời, đặc biệt là phụ nữ, vẫn kiên cường, ung dung bước vào tuổi xế chiều và lựa chọn sống ổn theo cách của mình. Đó là một hành trình đầy sức mạnh, một minh chứng cho việc hạnh phúc không nằm trong khuôn mẫu định sẵn – nó đến từ sự hiểu rõ bản thân, cam kết với cuộc sống mình chọn và khả năng tự tạo ra giá trị.
Chúng ta, dù là ai, hãy học hỏi từ họ – không phải để bắt chước, mà để buông bỏ những định kiến phiến diện. Hạnh phúc không phải là đích đến duy nhất, mà là cả hành trình với sự chấp nhận, tự do và can đảm đi trên con đường mà bản thân cảm thấy trọn vẹn nhất. Và cuộc sống tuổi già – dù có kết hôn hay chưa – vẫn có thể trở nên nhẹ nhàng và đẹp đẽ nếu ta biết cách yêu thương chính mình trước tiên.
Tác giả gốc: Bella DePaulo Ph.D.
Nguồn: Psychology Today
Tham khảo nguồn từ tamlyhoctoipham
