TỔNG QUAN: Hành trình phát triển bản thân là một bước đi dài, và trong bài viết này, mình sẽ cùng bạn khám phá 21 kỹ năng then chốt mà ai trong chúng ta cũng sẽ gặp phải trên con đường hiện thực hóa chính mình.
Làm thế nào để ta hiện thực hóa bản thân?
Những kỹ năng phát triển bản thân nào là then chốt giúp ta trưởng thành một cách tự nhiên?
Và làm sao để ta rèn luyện những kỹ năng phổ quát ấy?
Chúng ta sẽ cùng nhau bóc tách tất cả những thắc mắc này ngay sau đây.
Bắt đầu thôi…
Phát triển bản thân là gì?
Phát triển bản thân không đơn thuần là một mục tiêu mà là một quá trình trở thành.
Quá trình ấy vốn dĩ là tự nhiên, nơi ta từng bước đi từ:
- Kém khéo léo đến thành thạo,
- Tiềm năng thô sơ đến tiềm năng được hiện thực hóa,
- Từ khả năng hạn chế đến khả năng vượt trội hơn.
Các kỹ năng phát triển bản thân sẽ ảnh hưởng đến mọi khía cạnh cuộc sống, bởi nó tăng cường khả năng tổng hợp của ta, và khi ta ngày càng làm chủ được năng lực của mình, sự tự tin cũng sẽ nảy sinh một cách tự nhiên.
Phát triển cá nhân khác với phát triển bản thân như thế nào?
Hai cụm từ này thường bị nhầm lẫn và dùng thay thế cho nhau, nhưng qua nhiều trải nghiệm, mình thấy sự khác biệt nằm ở trọng tâm.
Phát triển cá nhân thường liên quan tới cải thiện sự nghiệp, thành tựu bên ngoài, và kiếm nhiều tiền hơn.
Trong khi đó, phát triển bản thân đồng nghĩa với phát triển cái “tôi” hay cái ngã theo cách sâu sắc nhất.
Cái “tôi” chính là cái ngã – thứ có thể trưởng thành và vươn tới sự chín muồi về mặt tâm lý.
Do đó, không phải hai khái niệm này hoàn toàn khác nhau, chỉ là đôi khi mục tiêu và ý thức bên trong mỗi người lại khác nhau mà thôi.
Phát triển bản thân khác phát triển nghề nghiệp ra sao?
Cũng giống như trên, phát triển bản thân tập trung vào sự trưởng thành của cá nhân, còn phát triển chuyên môn gắn với thành công ngoài đời và sự nghiệp.
Hầu hết chúng ta đều mong muốn thành công về sự nghiệp và cải thiện cuộc sống, và hiển nhiên các kỹ năng phát triển bản thân cũng sẽ hỗ trợ những điều đó.
Tuy nhiên, trong câu chuyện hiện thực hóa bản thân, những kỹ năng ấy không phải được vun đắp chỉ để có “thành công”. Mà là cho chính việc phát triển ấy, một cách trọn vẹn và vô vị lợi.
Phát triển bản thân trong hành trình hiện thực hóa chính mình
Abraham Maslow đã dành nhiều thập kỷ nghiên cứu về sức khỏe tinh thần tích cực và phát hiện ra là chỉ một phần nhỏ những người tập trung vào hiện thực hóa bản thân.
Hiện thực hóa bản thân có thể hiểu như nhu cầu trở thành chính mình, thể hiện tiềm năng sâu thẳm nhất.
Phần lớn chúng ta vẫn chạy theo những nhu cầu cơ bản trong tháp nhu cầu Maslow: thành tích, tiền bạc, sự chấp nhận xã hội, và sự so sánh.
Maslow gọi đó là những nhu cầu thiếu hụt – khi không được thỏa mãn, ta dễ rơi vào lo âu, sợ hãi và khiến bản thân xa rời sự phát triển.
Ngược lại, người tập trung phát triển bản thân hướng tới những nhu cầu tăng trưởng, dành thời gian, sự chú ý và năng lượng để nuôi dưỡng sự trưởng thành. Họ thường xuyên trải qua trạng thái “flow” – tràn đầy cảm hứng và hạnh phúc nội tại.
Kỹ năng phát triển bản thân là gì?
Kỹ năng phát triển bản thân là những công cụ giúp ta nhận ra sức mạnh tiềm ẩn, năng lực và tài năng vốn có.
Ta học các kỹ năng đó bằng cách thực hành và luyện tập có ý thức. Chúng không phải đến tự nhiên không cần công sức mà được nuôi dưỡng theo thời gian.
Có rất nhiều kỹ năng phát triển bản thân chung dành cho tất cả mọi người. Cũng có những kỹ năng cụ thể mang tính cá nhân hơn như múa, vẽ, chơi nhạc cụ hay viết lách, tùy theo con đường mỗi người chọn.
Các kỹ năng này hoạt động như điều kiện để sự phát triển tự nhiên được bật lên. Khi những điều kiện đó được đáp ứng, sự trưởng thành sẽ đến một cách tự nhiên và thoải mái.
Bốn giai đoạn học bất kỳ kỹ năng nào
Trước khi vào chi tiết 21 kỹ năng, ta cần nắm được bốn giai đoạn học một kỹ năng:
- Không biết là mình chưa biết – ta mù mờ về khoảng trống kiến thức của mình.
- Biết là mình chưa biết – nhận ra điểm yếu để bắt đầu luyện tập, nhưng dễ nản lòng.
- Biết và biết làm – luyện tập có ý thức giúp ta tiến bộ rõ rệt.
- Thành thạo vô thức – kỹ năng trở thành bản năng, ta không cần nghĩ nhiều khi thực hiện.
Hiểu quá trình này giúp ta không bỏ cuộc khi chán nản ở giai đoạn 2 hay 3.
21 kỹ năng thiết yếu trong phát triển bản thân
Dưới đây là danh sách 21 kỹ năng quan trọng gần như ai cũng gặp trên hành trình hiện thực hoá chính mình:
- Vượt qua sự chống đối bên trong
- Nuôi dưỡng nhận thức bản thân
- Quản lý năng lượng của mình
- Quay về với Trung tâm nội tại
- Phát triển tư duy tăng trưởng
- Hình thành thói quen hỗ trợ
- Thở sâu và tập trung
- Sống thật với giá trị của mình
- Phát huy điểm mạnh và đam mê
- Tập cách nói “KHÔNG”
- Đón nhận những cảm giác không thoải mái
- Cải thiện giao tiếp nội tâm
- Tham gia vào các hoạt động tự suy ngẫm
- Viết nhật ký chủ động
- Kiểm soát cảm xúc
- Giữ tâm hồn như người mới bắt đầu
- Đọc với sự chủ động và tập trung
- Giải quyết vấn đề một cách sáng tạo
- Tập trung vào kết quả
- Nuôi dưỡng sự tự chăm sóc bản thân có trách nhiệm
- Giữ cho tâm trí luôn ổn định và vững vàng
Đi sâu vào 10 kỹ năng đầu tiên:
1 – Vượt qua sự chống đối bên trong
Cơ thể và tâm trí chúng ta vốn muốn duy trì trạng thái hiện tại, không muốn bước ra khỏi vùng an toàn. Nhưng để phát triển, chúng ta phải phá vỡ lớp rào cản ấy và kiên trì tiến lên.
2 – Nuôi dưỡng nhận thức bản thân
Nhận thức nội tâm cho phép ta quan sát bản thân một cách trung thực, giúp việc học tập và cải thiện trở nên nhanh chóng và hiệu quả hơn.
3 – Quản lý năng lượng của mình
Thời gian quan trọng nhưng năng lượng còn trội hơn. Ta không thể làm việc liên tục mà không nghỉ, cần biết dùng năng lượng theo chu kỳ để duy trì sức mạnh.
4 – Quay về với Trung tâm nội tại
Khi ta rời xa Trung tâm – nơi giữ sự bình tĩnh và tập trung – ta dễ bị chi phối bởi bóng tối lo âu, mất cân bằng và mất tập trung. Trở về Trung tâm giúp ta học hỏi dễ dàng.
5 – Phát triển tư duy tăng trưởng
Tư duy “tăng trưởng” cho phép ta luôn mở cửa với việc học hỏi, thay vì tin rằng năng lực là thứ thiên bẩm không thể thay đổi.
6 – Hình thành thói quen hỗ trợ
Thói quen tốt là nền tảng để ta giữ nhiệt huyết, duy trì động lực và kiên trì trên hành trình dài.
7 – Thở sâu và tập trung
Thở sâu, đúng cách giúp cho tâm trí sáng suốt, tinh thần thư thái và hỗ trợ mãnh liệt cho mọi hoạt động phát triển.
8 – Sống thật với giá trị của mình
Khi ta hiểu rõ điều gì quan trọng với mình và sống theo đó, sự phát triển trở nên tự nhiên và bền vững hơn.
9 – Phát huy điểm mạnh và đam mê
Học tập nên là niềm vui khi ta đi theo niềm đam mê và thế mạnh của bản thân, chứ không phải là gánh nặng.
10 – Tập cách nói “KHÔNG”
Nói “không” là kỹ năng sống còn để bảo vệ năng lượng và thời gian quý giá cho những điều thực sự quan trọng.
Còn rất nhiều điều để khám phá bên trong mỗi kỹ năng, và mỗi bước đi trên hành trình này là một trải nghiệm quý giá trong đời. Mình sẽ tiếp tục chia sẻ sâu hơn về từng kỹ năng nếu bạn muốn tìm hiểu kỹ nhé!
Sức mạnh của việc luyện tập sâu
Phát triển tài năng không phải là phép màu. Đó là luyện tập có ý thức, từng bước mở rộng vùng hiểu biết, sửa từng lỗi nhỏ và dần dần biến chúng thành bản năng.
Như Daniel Coyle nói, luyện tập sâu giống như dò dẫm trong căn phòng tối, ban đầu chậm chạp, chạm va nhiều lần, nhưng rồi ta xây dựng được bản đồ tinh thần để di chuyển một cách thuần thục và tự nhiên.
Làm thế nào để bắt đầu?
Nếu bạn mới, đừng hoảng nhé! Danh sách kỹ năng dài và nhìn có vẻ quá sức, nhưng phát triển vốn là việc tự nhiên. Quan trọng nhất là ta đưa các kỹ năng ấy vào ánh sáng ý thức, rồi từng chút một sẽ thấy bước tiến xuất hiện.
Hãy kiên nhẫn và chọn một hoặc hai kỹ năng để tập trung trước, để tránh cảm giác choáng ngợp hay làm theo nghĩa vụ.
Tìm cho mình một lý do bên trong rõ ràng để phát triển, vì đó là hứng khởi thật sự, không phải để làm hài lòng ai khác.
Cuối cùng, hãy tìm về Trung tâm của bạn, học cách để bản thân dễ dàng hơn, và đón nhận niềm vui trong từng giây phút.
Khi đó, những trạng thái tràn đầy cảm hứng, những trải nghiệm đỉnh cao sẽ ngày càng đến với bạn nhiều hơn. Và hành trình phát triển sẽ bước sang một chương mới, đầy sức sống…
Mình tin rằng mỗi chúng ta đều có thể trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình, chỉ cần ta đủ kiên trì, đủ chân thành với bản thân mình. Chúc bạn hành trình ấy luôn tràn đầy ý nghĩa và sự thức tỉnh!
