Có con và sức khỏe tâm lý
Câu hỏi liệu việc có con có làm cha mẹ hạnh phúc hay không thật sự không dễ gì trả lời. Không tồn tại một con số trẻ em nhất định nào đó khiến cha mẹ đạt tới đỉnh cao hạnh phúc. Một yếu tố quan trọng mà thường bị bỏ quên trong các nghiên cứu tâm lý về việc có con và sức khỏe tâm lý của cha mẹ chính là mong muốn sinh con. Với những người hoàn toàn không có ý muốn có con, việc không có con có thể không gây ra cảm giác tiêu cực nào. Khi ấy, trái lại, một người có khát khao mãnh liệt được làm cha mẹ có thể sẽ chịu tổn thương tinh thần sâu sắc nếu không thể sinh con. Chính vì vậy, để thực sự thấu hiểu mối liên hệ giữa có con và sức khỏe tâm lý của cha mẹ, các nghiên cứu tâm lý nên đánh giá cả mong muốn sinh sản.
Một nghiên cứu mới về sự chênh lệch giữa số con mong muốn và thực tế
Một nghiên cứu mới có tên gọi “Sự khác biệt giữa số con thực tế và số con mong muốn liên quan thế nào đến sức khỏe tâm lý trong suốt quãng đời trưởng thành” vừa được công bố trên Journal of Personality, đã tập trung vào việc tìm hiểu sự khác biệt giữa số con thực sự có và số con mong muốn ảnh hưởng ra sao đến sức khỏe tâm lý của các bậc cha mẹ (Buchinger và cộng sự, 2026). Đội ngũ nghiên cứu do nhà khoa học Laura Buchinger từ Đại học Berlin dẫn đầu đã phân tích dữ liệu từ Khảo sát Bảng điều tra Kinh tế – Xã hội Đức (German Socio-Economic Panel Study).
Tổng cộng, dữ liệu từ hơn 23,000 tình nguyện viên được đưa vào nghiên cứu. Tất cả họ đều trả lời câu hỏi “Mình muốn có bao nhiêu đứa con lý tưởng?” và chỉ ra số con họ thực tế đang có. Dựa trên kết quả của hai câu hỏi này, các nhà khoa học đã phân loại dữ liệu thành năm nhóm riêng biệt:
- Những người chọn không có con
- Những người không có con do không mong muốn và không thể có con
- Cha mẹ có chính xác số con như mong muốn
- Cha mẹ có con nhưng ít hơn số con họ từng mong muốn
- Cha mẹ có con nhưng nhiều hơn số con mong muốn
Tất cả các tình nguyện viên đánh giá mức độ hài lòng với cuộc sống của mình nói chung cũng như trong các lĩnh vực cụ thể như công việc và gia đình. Hơn nữa, nhiều thông tin bổ sung được thu thập như khu vực cư trú, chất lượng dịch vụ chăm sóc trẻ em tại địa phương, và tôn giáo của họ.
Kết quả nghiên cứu
Chỉ có một nhóm cho thấy sự sụt giảm rõ rệt trong sức khỏe tâm lý so với các nhóm còn lại
Trung bình số con thực tế ở tất cả các nhóm là 1.56, trong khi số con lý tưởng trung bình là 2.35.
Nhìn chung, bốn trong năm nhóm cho thấy sức khỏe tâm lý tương tự nhau. Những nhóm này gồm cả những người không muốn có con và những cha mẹ có số con đúng như kỳ vọng, cũng như cha mẹ có ít con hơn mong muốn. Chỉ riêng nhóm cha mẹ có nhiều con hơn số con họ mong muốn mới có sức khỏe tâm lý thấp hơn đáng kể so với bốn nhóm còn lại ở mọi độ tuổi.
Những người không thể có con mặc dù muốn lại có biểu hiện thay đổi tùy theo tuổi. Khi còn trẻ, nhóm này không thấy sức khỏe tâm lý bị ảnh hưởng, nhưng khi lớn tuổi hơn, những người này có mức độ hài lòng cuộc sống thấp hơn so với các nhóm khác.
Tôn giáo, chuẩn mực xã hội và cơ sở hạ tầng chăm sóc trẻ em không ảnh hưởng rõ ràng đến kết quả này.
Bài học rút ra
Qua nghiên cứu với hơn 23,000 tình nguyện viên, chúng ta thấy rõ rằng những người có nhiều con hơn mơ ước thường chịu sự giảm sút về sức khỏe tâm lý so với các nhóm khác. Dù các nhà khoa học chưa thể trả lời dứt khoát tại sao như vậy, họ cho rằng các áp lực về tài chính và mất đi sự tự chủ có thể là những nguyên nhân liên quan đến việc sức khỏe tinh thần giảm sút ở nhóm cha mẹ này. Đồng thời, những người lớn tuổi không có con mặc dù muốn cũng có sức khỏe tâm lý yếu hơn. Những kết quả này chỉ ra rằng mong muốn sinh con là một yếu tố then chốt giúp chúng ta hiểu liệu việc có con có thật sự mang lại hạnh phúc cho một cặp đôi hay không.
Source : www.psychologytoday.com
