Chúng ta đã nhiều lần nghe về việc gắn kết với cộng đồng không chỉ tạo nên những mối liên hệ xã hội mà còn mang đến những lợi ích sâu sắc cả về tâm lý lẫn thể chất. Tham gia vào những hoạt động vì cộng đồng – đó có thể là giúp đỡ tại bếp ăn từ thiện, quyên góp cho các tổ chức phi lợi nhuận, chạy bộ gây quỹ cho một mục đích cao đẹp, bỏ phiếu bầu hay ủng hộ một ứng viên, thăm hỏi những người đang ốm đau, cổ vũ cho đội thể thao của trường, tổ chức những bữa tiệc chung khu phố hay cùng nhau dọn dẹp môi trường sống – tất cả đều là những hành trình nhỏ bé nhưng đầy ý nghĩa, góp phần làm phong phú trải nghiệm cuộc sống của chúng ta.
Trong cuốn sách “The Psychology of Citizenship and Civic Engagement” xuất bản năm 2015, S. Mark Pancer đã chia sẻ kết quả nghiên cứu về những bạn trẻ tương tác với xã hội một cách tích cực và những bạn ít hoặc không tham gia. Kết quả thật thú vị: những người được gọi là “Nhà hoạt động” và “Người trợ giúp” sở hữu lòng tự trọng cao hơn, niềm tin tích cực về tương lai lớn hơn, cùng quá trình phát triển bản sắc cá nhân sâu sắc hơn so với nhóm “Người thờ ơ”. Điều này gợi lên trong mình suy nghĩ về sức mạnh của hành động dù nhỏ bé trong việc xây dựng nên một con người mạnh mẽ và trọn vẹn hơn.
Không chỉ riêng tuổi trẻ, dường như tất cả chúng ta đều được hưởng lợi từ việc tham gia cộng đồng. Pancer từng viết, “Những ai tham gia vào các hoạt động cộng đồng thường có sự điều chỉnh tốt hơn về mặt xã hội và cảm xúc so với những người không tham gia.” Câu nói này khiến mình cảm nhận được rằng sự gắn kết xã hội không chỉ làm dịu đi những bấp bênh cá nhân mà còn xây dựng nên lớp áo giáp tinh thần chắc chắn cho mỗi người.
Sức khỏe và Hạnh phúc của Từng Cá nhân
Qua những nghiên cứu, chúng ta thấy rõ rằng việc kết nối với cộng đồng có ảnh hưởng tích cực đáng kể đến sức khỏe tổng thể và hạnh phúc của mỗi người. Các bậc cha mẹ, dù nhận thức hay không, là những hình mẫu lớn lao trong việc hình thành thái độ và giá trị về sự đóng góp xã hội của con cái mình. Trường học cũng không kém phần quan trọng khi tạo điều kiện và khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động xã hội bên cạnh việc học. Những em bé lớn lên trong môi trường như vậy thường trở thành những người trưởng thành hăng say tham gia cộng đồng, tạo nên vòng tròn lan tỏa tích cực giữa các thế hệ, đem lại lợi ích bền lâu không chỉ cho bản thân mà cho cả cộng đồng chung quanh.
Nếu nhìn rộng hơn, sự tham gia của giới trẻ vào các câu lạc bộ, đội nhóm, hay các tổ chức tôn giáo như một lá chắn bảo vệ họ khỏi những thói quen xấu như hút thuốc, sử dụng ma túy, rượu bia, hoặc các hành vi phạm pháp, thậm chí giảm thiểu nguy cơ mang thai sớm hay bỏ học. Họ cũng có xu hướng xây dựng mối quan hệ lành mạnh và phát triển ý thức trách nhiệm xã hội sâu sắc hơn. Điều này làm mình tin tưởng rằng, công sức khi ta gieo mầm thiện nguyện cho thế hệ trẻ chính là đầu tư cho một xã hội khỏe mạnh và tươi sáng hơn.
Không chỉ những người trẻ, người lớn tuổi cũng hưởng lợi to lớn khi tham gia hoạt động cộng đồng. Họ cảm nhận giá trị bản thân rõ nét hơn, có các mối quan hệ vững bền, ít mắc bệnh tật, qua đó giảm thiểu trầm cảm và thậm chí kéo dài tuổi thọ. Một nghiên cứu được Pancer dẫn lại cho thấy những người lớn tuổi thường xuyên tình nguyện có khả năng giảm nguy cơ tử vong tới 40-50% so với người không tham gia. Chỉ riêng con số này đã đủ thuyết phục mình rằng, việc dành thời gian và kỹ năng để giúp đỡ người khác mà không mong đợi sự đền đáp vật chất là một món quà vô giá cho chính bản thân chúng ta.
Tác Động Đến Toàn Xã Hội
Civic engagement – hay còn gọi là sự tham gia công dân – không chỉ tác động ở phạm vi cá nhân và cộng đồng mà còn lan tỏa ảnh hưởng đến toàn bộ xã hội. Những khu phố mà người dân tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội thường tạo dựng được bản sắc riêng đậm đà, giảm thiểu tội phạm và hội tụ nhiều công dân hạnh phúc hơn – điều này có sức lan tỏa địa lý rộng lớn. Trên phạm vi lớn hơn, các bang, các quốc gia với tỷ lệ người dân tham gia xã hội cao hơn thường ghi nhận tỉ lệ mắc bệnh, bệnh tâm thần hay tự tử thấp hơn. Họ cũng có thứ hạng cao trong các lĩnh vực kinh tế, giáo dục và hiệu quả quản trị công, góp phần tạo nên bức tranh xã hội giàu bản sắc và bền vững hơn.
Tuy nhiên, có điều khiến lòng mình trăn trở: từ giữa những năm 1980, ở Bắc Mỹ, việc tham gia công dân đang có xu hướng suy giảm rõ rệt. Tỷ lệ người dân bỏ phiếu hay gia nhập các tổ chức xã hội ngày càng thấp đi. Trong cuốn sách kinh điển “Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community”, Robert Putnam đã minh chứng rằng việc tham gia những hoạt động cộng đồng thực sự sinh ra vốn xã hội – đó là những mối liên kết con người vô hình nhưng tác động mạnh mẽ từ cấp độ cá nhân cho đến xã hội. Dù đó là họp hội phụ huynh, gia nhập công đoàn, tham gia lễ nghi tôn giáo hay thậm chí chơi bowling theo đội, thì có thể nói sự gắn bó này làm nên những con người và cộng đồng khỏe mạnh, hạnh phúc hơn.
Kết lại, Pancer nhấn mạnh sức mạnh toàn diện của “công dân tích cực” đối với đời sống tinh thần và thể chất của mỗi cá nhân, từ đó tác động sâu sắc đến cộng đồng mà chúng ta thuộc về. Qua bao nghiên cứu, một điều hiện rõ: sự tham gia vào hoạt động xã hội, cùng mong muốn góp phần làm đẹp hơn cuộc sống chung, không chỉ tốt cho cộng đồng mà còn là liều thuốc quý giá cho tâm hồn và thể xác mỗi người trong chúng ta.
Tác giả: Trần Minh Đức
Nguồn: Dựa trên nghiên cứu và tài liệu khoa học của S. Mark Pancer và Robert Putnam
Bài tham khảo từ : psychologytoday.com
