Giữa những ngày đông u ám, ta tự hỏi làm sao người Bắc Âu – những con người sống giữa giá lạnh và bóng tối thuởng nghiệt – lại vẫn luôn là những người hạnh phúc nhất thế giới, trong khi khí trời khắc nghiệt kia thường khiến người ta dễ sa vào những thói quen không lành mạnh. Những nghiên cứu gần đây về tâm lý hạnh phúc của người vùng Bắc Âu hé lộ cho chúng ta những bí quyết thực tế, dành cho ai chọn cách vượt qua những cảm giác e ngại ban đầu hay sự thiên kiến văn hoá về cuộc sống làm việc cật lực.
Nghị quyết 1: Ra Ngoài Trời Để Chơi
Dù ngày hay đêm, dù trời sáng hay tối, gia đình Scandinavia vẫn thường xuyên ra ngoài mỗi ngày theo một truyền thống gọi là friluftsliv – cuộc sống không gian mở, tự do đón nhận thiên nhiên. Người Na Uy có câu “chẳng có thời tiết xấu, chỉ có quần áo không phù hợp.”
Năm 2019, nhà tâm lý xã hội học Mathew White từ Trung tâm Môi trường & Sức khoẻ Con người châu Âu thuộc Đại học Exeter đã nghiên cứu tác động của việc dành thời gian hàng tuần ở không gian xanh – có thể là công viên địa phương hoặc các môi trường thiên nhiên khác, dù một lần hay nhiều lần trong tuần. Trong số 20.000 người tham gia, những ai ở ngoài trời tối thiểu hai giờ mỗi tuần có sức khoẻ tốt hơn và tâm trạng tích cực hơn rõ ràng so với nhóm không tiếp xúc đủ thời gian, bất kể độ tuổi, giới tính hay hoàn cảnh cá nhân. Ngược lại, những ai không đạt mốc này dường như không nhận thấy lợi ích đáng kể.
Một phân tích tổng hợp từ Khoa Tâm lý học, Đại học Deakin, Úc, dựa trên 49 nghiên cứu với hơn 3.200 người tham gia đồng tình với kết luận trên. Họ phát hiện rằng tiếp xúc với thiên nhiên tạo ra tác động trung bình đến lớn, không chỉ nâng cao cảm xúc tích cực mà còn giảm đáng kể những cảm xúc tiêu cực trong mỗi chúng ta.
Nghị quyết 2: Ôm Trọn Hygge
Hygge (phát âm “hu-ga”), một từ có thể là nguồn gốc của “hug” (cái ôm) trong tiếng Anh, được Oxford English Dictionary định nghĩa là “chất lượng của sự ấm áp, thân mật và thoải mái tạo ra cảm giác mãn nguyện hay an lành từ những niềm vui giản đơn như hơi ấm, đồ ăn, những người bạn đồng hành.”
Nhà tâm lý văn hoá và xã hội Katie Blake xem hygge như một triết lý sâu sắc của Bắc Âu, xoay quanh sự gắn kết và an yên, nuôi dưỡng sức khỏe tâm thần từ những điều nhỏ nhặt như ánh nến lập lòe, chiếc chăn mềm hay hơi ấm từ tách trà trên tay.
Cô giải thích khoa học thần kinh đằng sau những khoảnh khắc giản đơn ấy, giúp ta cảm nhận thế giới dịu dàng hơn, an toàn hơn. “Bộ não chúng ta diễn giải các dấu hiệu này như tín hiệu của sự an toàn. Các nghiên cứu cho thấy hơi ấm, cả vật lý lẫn tinh thần, kích hoạt hệ thần kinh giao cảm đối giao cảm – phần chịu trách nhiệm cho nghỉ ngơi và thư giãn. Điều này giúp hạ thấp hormone stress, làm giảm lo lắng, từ đó ta thấy nhẹ nhàng và an tâm hơn với môi trường xung quanh.”
Blake nói thêm rằng con người bản chất luôn khao khát sự thuộc về, và các nghiên cứu đã chứng minh rằng các mối quan hệ xã hội bền chặt là một trong những yếu tố dự báo quan trọng nhất cho sự hạnh phúc và sức khỏe toàn diện.
Hygge còn nuôi dưỡng sự cảm nhận an toàn cá nhân sâu sắc. Việc tạo ra một không gian trở thành chốn bình yên hay tận hưởng những nghi thức nhỏ bé trong ngày – như tách cà phê sáng trong chiếc cốc yêu thích hay thói quen thư giãn buổi tối – cũng quan trọng không kém những phút giây sum họp bạn bè, gia đình. Blake chia sẻ: “Một góc riêng tư, dù là chỗ đọc sách hay chiếc ghế cạnh cửa sổ, nhắc nhở ta rằng có thể tự tạo ra cảm giác an toàn bên trong, cho dù thế giới bên ngoài có ra sao, vì nó truyền đến não bộ tín hiệu về một không gian an toàn và thân thuộc.”
Nghị quyết 3: Thử Tắm Lạnh Như Gấu Bắc Cực
Người Scandinavia nổi tiếng với cảnh tắm sauna rồi lao ra ngoài tuyết trắng. Nghiên cứu của Tiến sĩ Anna Lembke (Đại học Stanford) chỉ ra rằng những lần ngâm mình trong nước lạnh không chỉ giúp giảm căng thẳng mà còn tăng cường hệ miễn dịch, đồng thời kích thích hormone dopamine – chất dẫn truyền thần kinh của cảm giác hưng phấn – mà không gây ra các rối loạn hay cơn thèm muốn kéo dài như khi ta bị kích thích bởi các cơn “đua” hoá học hay tâm lý. Hành động đối mặt với những thử thách tạm thời về thể chất hoặc tinh thần, như tiếp xúc lạnh hay luyện tập cường độ cao, chính là cách giúp ta cân bằng, duy trì và ổn định mức dopamine trong não.
Tất cả những nghiên cứu trên gợi ý những nghị quyết hạnh phúc dựa trên niềm vui từ những điều giản dị:
- Hãy ra ngoài trời nhiều hơn.
- Đặt ưu tiên kết nối vừa thân mật vừa giản đơn.
- Mời bạn bè đến những buổi tụ họp không cầu kỳ.
- Cùng nhau chia sẻ tách cà phê hay bữa ăn ấm áp.
- Thưởng thức những cuộc trò chuyện chậm rãi, sâu sắc.
- Nuôi dưỡng niềm vui từ những hoạt động thiên nhiên giúp ta cảm thấy hài lòng bền lâu, như đọc sách, đi bộ hay giao tiếp đầy ý nghĩa.
- Tạo ra một không gian chốn tự tại, an toàn trong nhà mình.
- Trân trọng từng nghi lễ nhỏ bé trong ngày.
Những quyết tâm đơn giản, không áp lực này có thể làm cho năm 2026 trở thành năm an yên của bản thân, gia đình và cộng đồng.
Thảo Trần – biên dịch và tổng hợp từ Psychology Today
Bài tham khảo từ : psychologytoday.com
