Chúng ta ai cũng biết tự chăm sóc bản thân quan trọng thế nào, nhưng mấy ai thực sự thấu hiểu rằng để tôn trọng điều tốt đẹp nhất, chân thực nhất cho chính mình thật sự là một hành trình gian nan và sâu sắc ra sao. Mình hy vọng qua bài viết này, chúng ta sẽ cùng thay đổi cách nhìn về tự chăm sóc – không chỉ là một thói quen nhẹ nhàng, mà là một sự thức tỉnh đầy “sợ hãi” lành mạnh trước sự phớt lờ bản thân. Bởi vì, nếu ta bỏ rơi mình, đó không phải là sự yếu đuối, mà là con đường dẫn đến hủy hoại hạnh phúc và khả năng cho đi của chính ta.
Những thói quen bỏ bê bản thân thường bắt đầu rất sớm
Mình nhận ra rằng, rất nhiều khi, chúng ta chỉ chịu dừng lại và chăm sóc chính mình khi đã chạm đến giới hạn chịu đựng. Trong công việc với khách hàng, mình thấy nhiều người chỉ thật sự quan tâm đến bản thân khi bị một cơn hoảng loạn tấn công, một mối quan hệ đổ vỡ, hoặc một căn bệnh ập đến. Đáng tiếc, rất nhiều người trong chúng ta phải bước vào cơn tuyệt vọng mới phá vỡ được rào cản để chăm sóc đúng cách cho mình. Đó là một can đảm không nhỏ. Bởi những thói quen bỏ bê ấy đã ăn sâu và bắt nguồn từ độ tuổi còn rất trẻ.
Mấy hôm trước, mình nhận ra bản thân như học lại từ những bước đầu của tự chăm sóc khi thấy mình quá kiệt quệ. Những dự án viết lách, những lúc bản thân hy sinh có mặt cho người khác vốn là những thứ mình yêu quý nhất, bỗng trở nên trống rỗng. Mình nhận ra một phần trẻ con bên trong đã nắm quyền lái: phần ấy tin rằng “nhiều hơn” là tốt hơn, rằng chỉ có làm việc là có giá trị, và rằng bỏ qua những nguồn năng lượng nuôi dưỡng thân – tâm – hồn là điều bình thường. Mình đã rơi vào cái bẫy tự bỏ rơi chính mình.
Tự chăm sóc không phải chuyện đùa
Thỏa mãn thực sự thường đến từ những điều ngược lại những gì xã hội đề cao. Khi thế giới đặt nặng vật chất, quyền lực, thì sự khiêm tốn và sự buông bỏ lại là điều mà nhiều người đánh giá thấp. Tự chăm sóc như con đường dẫn ta tới cuộc sống trọn vẹn và tiềm năng đầy đủ của mình lại là một trong những định kiến lớn nhất đời người. Chúng ta hiếm khi thừa nhận rằng thường coi tự chăm sóc là dành cho người yếu đuối, hoặc những người “rảnh rỗi”, hoặc chẳng ngần ngại bị gọi là ích kỷ khi quá chú tâm vào bản thân. Tự chăm sóc không phải điều gì đó “sexy” hay ấn tượng, cũng chẳng được xem là hiệu quả hay có uy lực. Nên chúng ta dễ có thái độ hời hợt với nó.
Nhưng nếu đi đúng hướng, tự chăm sóc là việc nghiêm túc, đặc biệt khi chúng ta thực sự muốn sống tốt và tạo dấu ấn chân thật trên đời. Nhiều nghiên cứu cho thấy chăm sóc bản thân tốt đem lại sức khỏe tinh thần vượt trội. Khi cảm thấy ổn trong thân thể, tâm trí và tâm hồn, ta có nhiều sức để trao đi hơn, có thể hiện diện trọn vẹn trong các mối quan hệ. Đó là lý do “trách nhiệm” – chúng ta là người chịu trách nhiệm cho hạnh phúc và sự khỏe mạnh của chính mình – là trụ cột đầu tiên trong quyển sách của mình, A Soulful Marriage.
Chăm sóc bản thân đích thực không chỉ là làm những điều lành mạnh, mà còn là đổi thay sâu sắc trong ý thức về giá trị của bản thân.
Bắt đầu từ niềm tin không điều kiện về giá trị chính mình
Điều cần nhất là nuôi dưỡng niềm tin rằng giá trị của ta vốn dĩ không bị ràng buộc. Ta, với tư cách một con người độc lập, đã đầy quyền lực và xứng đáng được chăm sóc. Để làm được điều này, ta phải phá vỡ ảo giác rằng giá trị, sức mạnh và sự an toàn nằm ở bên ngoài ta.
Thật sự tôn trọng chính mình và những điều mình cần là một trong những hành động dũng cảm nhất đời người. Một phần vì những phần bên trong ta vốn rất yêu thương lại chiến đấu hết mình để bảo vệ ta khỏi bị tổn thương và từ chối. Có thể là người luôn chiều lòng, kẻ cầu toàn, người sửa chữa mọi thứ, hoặc kẻ thành công không ngừng nghỉ. Vấn đề là những phần này hình thành từ sớm và vô thức đè nén những nhu cầu thật sự của bản ngã ngày hôm nay.
Tự chăm sóc là tiền đề cho sự vị tha
Các bậc thiền sư tâm linh đặt tự chăm sóc trên ngọn hải đăng của một cuộc sống vị tha. Rav Yehuda Ashlag, một nhà Kabbalist, nhấn mạnh sự cần thiết của tự chăm sóc như bước khởi đầu để làm điều tốt cho thế giới. Trong những bài luận được Michael Berg biên soạn trong On World Peace, ông cho rằng sự khỏe mạnh về thể chất, tâm hồn và tinh thần cá nhân chính là nền tảng để đóng góp cho một xã hội hòa bình và vận hành tốt. Sự thăng hoa tâm linh và vị tha đều cần có nền tảng tự chăm sóc mới có thể có điều kiện nội tại phù hợp để cho đi.
Bỏ bê bản thân là điều nguy hiểm
Nếu muốn góp sức xây dựng hạnh phúc cho người khác, chúng ta phải nhận ra mức độ hiểm họa của việc bỏ rơi chính mình. Nhiều người hiểu sai về tâm linh, cho rằng sống tâm linh là hy sinh tuyệt đối. Có người cảm thấy tội lỗi hay nhỏ nhen khi nghĩ đến việc ưu tiên bản thân. Một khách hàng của mình từng chia sẻ: “Tôi là người ích kỷ nếu tôi tôn trọng những gì mình cần mà lại làm người khác thất vọng.” Chúng ta đã cùng nhau biến suy nghĩ sai lầm đó thành lời tự nhủ tích cực: “An toàn khi mình tôn trọng bản thân, và mình xứng đáng được chăm sóc.”
Tự chăm sóc là sự buông bỏ để tôn vinh nguồn sống bên trong mỗi chúng ta – nơi sẽ dẫn đường tốt nhất khi ta biết chậm lại, tin tưởng chính mình và nuôi dưỡng những gì thân thể, tâm trí và tâm hồn cần. Mỉa mai thay, khi ta dám nuôi dưỡng điều thực sự tốt cho mình, vượt lên trên những ồn ào về những kỳ vọng xã hội ép buộc ta phải có giá trị, thì chính lúc đó điều ta đến để làm mới xuất hiện chân thật và trọn vẹn qua niềm vui.
Giờ thì đến lượt bạn
Mình gợi ý một vài bước tự chăm sóc để bạn có thể nuôi dưỡng trí óc, thân thể và tâm hồn:
-
Lắng nghe cơ thể bạn. Dừng lại. Hít thở. Thả lỏng. Hãy trò chuyện với bản thân sâu thẳm:
- “Nếu mình thực sự tôn trọng bản thân, mình cần phải __.”
- “Cuộc sống của mình sẽ không trọn vẹn nếu không có _____.” (ví dụ: đọc sách, nhảy múa trong bếp, viết nhật ký, nghe nhạc sống, học hỏi tâm linh, đi dạo thiên nhiên, hát, làm bánh, câu cá, ngủ đủ giấc…)
- “Điều gì cản trở mình nhất khi muốn chọn chăm sóc chính mình?”
-
Chọn một hành động đơn giản dù chưa quen nhưng bạn biết chắc là tốt cho bạn, và ghi nó vào lịch.
-
Tìm một người bạn đồng hành để cùng trách nhiệm. Hãy chia sẻ với một người thân thiết về cam kết bạn đang thực hiện với chính mình.
Chúng ta rất xứng đáng được trân trọng và chăm sóc. Mình tin rằng, khi làm được thế, cuộc đời ta sẽ thăng hoa, ý nghĩa và lan tỏa nhiều hơn bao giờ hết. Hãy bắt đầu ngay hôm nay, từ lần chậm lại để hỏi chính mình một câu thật quan trọng nhé.
Bài dịch từ : psychologytoday.com
