Cách Khởi Động Lại Bộ Não Tận Hưởng Của Bạn

Khi năm nay dần khép lại, mình không khỏi suy ngẫm về những tháng ngày đầy thử thách đã qua. Mình từng thẳng thắn chia sẻ về những cơn lo âu nội tâm và sự mất cảm hứng—khó khăn khi tìm niềm vui—được hình thành từ một tuổi thơ đầy sóng gió và càng thêm nặng nề bởi những biến động sống sâu sắc. Trong hai năm vừa qua, cả cha và mẹ mình đều ra đi (nỗi buồn sâu sắc ấy), đồng thời một làn sóng cháu chắt mới chào đời—những sự kiện mang đến niềm vui ngập tràn nhưng cũng vô cùng thử thách và làm mình choáng ngợp. Những trải nghiệm song hành ấy một lần nữa nhắc nhở mình rằng, mình luôn dạy những điều bản thân mình cần học nhất.

Cùng lúc đó, chúng ta đang sống trong một nền văn hóa ứ đọng căm giận, oán hận và cơn nghiện trả thù—một hiện tượng có thật mạnh mẽ được tiếp sức bởi lời nói thù hận, sự chia rẽ xã hội, và truyền thông kích động phẫn nộ. Cộng thêm vào đó là cơn mưa thông tin không ngừng từ các nền tảng mạng xã hội nhằm tối đa hóa sự tương tác, với những kích thích dồn dập đến mức làm suy kiệt. Tất cả cho thấy rõ ràng: cảm xúc và hệ thần kinh của chúng ta đang bị tấn công nghiêm trọng.

Đó là lý do tại sao việc khởi động lại bộ não tìm kiếm niềm vui không còn là điều xa xỉ—mà là hành động khẩn thiết của sự chăm sóc cả bản thân lẫn cộng đồng. Niềm vui không hề phù phiếm. Nó có tính điều hòa. Nó giúp ta định tâm. Nó là nền tảng thiết yếu cho sự khôn ngoan cảm xúc. Sự cấp thiết ấy đã thôi thúc mình viết Why Good Sex Matters, và cũng là lý do mình viết những dòng này.

Trong bài viết này, mình muốn gửi đến bạn một vài chỉ dẫn để bắt đầu những thực hành niềm vui mà bạn có thể duy trì lâu dài.

Tại sao những dự định thường thất bại—và ta nên làm gì thay thế

Mỗi dịp đầu năm, ta đều tự hứa sẽ tốt hơn: ăn uống lành mạnh hơn, uống ít bia rượu hơn, tập luyện nhiều hơn, làm việc chăm chỉ hơn—bạn hãy điền tiếp những gì mình muốn. Mình đã từng viết về việc các dự định đầu năm dễ phản tác dụng. Chúng ta cố gắng kiên trì với những mục tiêu này trong vài tuần, vài tháng, nhưng rồi lại quay về thói quen cũ. Hệ quả? Cảm giác xấu hổ, tự chỉ trích, rồi lại tìm kiếm sự an ủi theo những cách quen thuộc để quên đi cảm giác thất bại.

Người chỉ trích bên trong ta càng thêm gắt gao lên tiếng: Cố gắng hơn nữa. Làm nhiều hơn nữa. Phải tốt hơn. Hệ quả? Chúng ta rơi vào một vòng xoáy mệt mỏi của căng thẳng dẫn đến khó chịu, rồi lại làm việc hối hả hơn, càng làm sâu thêm vòng luẩn quẩn.

Điều mình muốn đề xuất—cho bản thân và cho bạn—là một cách thức hoàn toàn khác biệt.

Đã đến lúc ta cần bấm nút khởi động lại và ưu tiên niềm vui như một thực hành chăm sóc sức khỏe toàn diện—một thứ vừa làm ta thấy dễ chịu vừa thật sự có lợi cho mình. Mình gọi đây là chủ nghĩa khoái lạc lành mạnh, nền tảng của một dự án mới mình đang ấp ủ: Cộng Đồng Sức Khỏe Toàn Diện, một nơi để ta lấy lại niềm tin vào niềm vui như một liều thuốc chữa lành.

Niềm vui là gì (và không phải là gì)

Khi mình nói về niềm vui, không có nghĩa là cần nhiều sex hơn, hay sex tốt hơn, thậm chí không nói về sex chút nào. Mình cũng không ám chỉ những chuyến du lịch xa xỉ, những ngày spa hay cố nhồi thêm những công việc vào lịch trình vốn đã chật kín.

Mình không nói về việc làm.

Như mình đã viết trong Why Good Sex Matters, một trong những bài học quý giá nhất mình học được là hạnh phúc vận hành trái ngược với điều ta thường nghĩ. Chúng ta tin rằng nếu làm đúng những việc, ta sẽ có được điều mong muốn, rồi cuối cùng sẽ hạnh phúc. Nhưng hạnh phúc bền lâu không đến từ làm hay có—mà đến từ trạng thái đang là. Khi ta nuôi dưỡng được sự hiện diện, kết nối với bản thân và ý nghĩa từ sâu bên trong, thỏa mãn tự nhiên sẽ đến. Mối quan hệ, công việc, mái nhà, và thành tích chỉ làm phong phú đời ta, chứ không tạo ra hạnh phúc. Chính con người ta, bản chất ta mới tạo nên điều đó.

Niềm vui, theo bản chất, là về sự hiện hữu.

Hiện hữu là một kỹ năng có thể rèn luyện. Hiện hữu với sự chấp nhận những gì đang xảy ra trong thực tại mà không chống lại, phủ nhận hay cự tuyệt, gọi là chấp nhận triệt để. Chấp nhận triệt để chính là yếu tố chủ đạo trong các phương pháp chánh niệm và rất đáng để ta tự khám phá. Điều này bao gồm việc sẵn lòng hiện diện cùng những suy nghĩ, cảm xúc, tâm trạng và những khó khăn trong mình. (Việc chịu đựng và điều hướng những cảm xúc lớn có thể trở nên dễ dàng hơn với một số công cụ hỗ trợ.) Ở hiện tại bên cạnh cha mẹ, con cái, bạn đời, bạn bè, đồng nghiệp và hàng xóm mới khai sinh ra sự gắn bó chân thật. Niềm vui phát sinh từ việc kết nối với giác quan, cơ thể và người khác—chứ không chỉ là sống trong thế giới của suy nghĩ trong đầu.

Niềm vui cũng là việc sống với chân lý của chính mình—về tính chân thực. Nhiều năm trước, mình từng đọc Radical Honesty của Brad Blanton, nơi ông khẳng định một trong những nguy cơ lớn nhất với sức khỏe tâm thần là thói quen giấu giếm sự thật với chính mình và người khác.

Những thực hành niềm vui đơn giản mà quan trọng

Sống trọn khoảnh khắc. Tắm rửa. Ăn bữa cơm. Bước ra ngoài và thực sự có mặt ở đó. Tắt điện thoại, mở to giác quan—đôi mắt, đôi tai, làn da, hơi thở và cơ thể mình.

Trung thực với chính mình. Nói ra sự thật trong lòng bạn, với ý thức rằng sự thật của bạn ở hiện tại không phải là Sự Thật duy nhất—và nó có thể thay đổi theo thời gian. Người ta thường che giấu sự thật vì muốn bảo vệ người khác, tránh phiền lòng, thao túng kết quả hoặc giữ quyền kiểm soát. Cái giá phải trả là sự ngăn cách—cả với chính mình lẫn những người ta yêu thương nhất.

Khi cho phép bản thân bộc bạch những suy nghĩ, cảm xúc, phán xét và cách hiểu của mình, ta thường giải phóng được sự oán giận, nỗi sợ, cơn giận và sự xấu hổ. Như Blanton nhấn mạnh, điều ta thường e ngại hơn cả sự mất kết nối lại chính là sức mạnh của niềm vui và sự tự do đến từ việc được thể hiện trọn vẹn, được nhìn nhận toàn diện và kết nối sâu sắc.

Sẵn sàng đón nhận những rủi ro trong quan hệ. Bạn có thể vừa tử tế, vừa thành thật. Và nếu sự trung thực làm ai đó đau lòng, hãy dám ở lại—ở lại hiện diện, ở lại kết nối, ở lại đồng hành. Đó là nơi sự gắn bó thân mật và niềm vui thật sự hiện hữu.

Kết lại

Đầu năm mới này, mình mời bạn hãy từ bỏ cách nghĩ làm-được-sở hữu để hướng tới là-sở hữu-làm. Hãy để tâm hồn mình cảm nhận trọn vẹn mọi cảm xúc lớn lao và chia sẻ chúng. Giữ mọi thứ đơn giản. Trở về với thiên nhiên. Dành thời gian sống trong thân thể mình và sống thật với chính mình.

Bạn có sẵn sàng cùng mình không?

Niềm vui không phải là phần thưởng dành cho một cuộc đời đã qua; mà chính là nền tảng giúp một cuộc sống trọn vẹn trở nên khả thi.

Bài viết bởi tác giả gốc trên Psychology Today.