Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao mình lại mang theo biết bao công việc về nhà không? Cuộc sống cá nhân của chúng ta thật sự rất quan trọng, và công việc không nên là thứ làm phiền tới không gian ấy.
Hãy dành chút thời gian để lắng nghe chính mình với những câu hỏi sau:
- Mình có thói quen kiểm tra email ngay sau khi thức dậy không?
- Mình thường bỏ bữa trưa hoặc rút ngắn thời gian ăn chỉ để hoàn thành thêm việc?
- Mình hay làm việc quá giờ và mất cảm giác về thời gian?
- Tâm trí mình luôn bị tràn ngập những công việc chưa xong, khiến mình khó chợp mắt mỗi đêm?
- Mình thấy có lỗi khi dành thời gian bên bạn bè thay vì làm việc?
Nếu câu trả lời là có, có lẽ mình đang để công việc xâm nhập vào những khía cạnh khác của cuộc sống mà đáng ra nó không nên tồn tại.
Làm Sao Để Tách Rời Công Việc?
Khi ta học được cách rời xa công việc về mặt cảm xúc, ta sẽ sống trọn vẹn với hiện tại mà không phải mang theo cảm giác tội lỗi hay căng thẳng. Trước tiên, chúng ta cần nhận thức nguồn gốc của sự lo âu do công việc mang lại.
Mỗi hành động ta làm ở nơi làm việc đều kéo theo những hệ quả:
- Tuần tới bạn có thể được thăng chức
- Bạn có thể ký được hợp đồng mới với khách hàng
- Bạn có thể bị sa thải
- Bạn có thể phải chuyển địa điểm làm việc
Bởi vì tất cả đều là những điều trọng đại và ta chịu trách nhiệm trực tiếp, công việc dễ dàng chiếm lấy phần lớn thời gian của ta. Điều này rất đỗi bình thường, đa phần chúng ta đều trải qua, nhưng không hẳn phải như vậy mãi.
Tại Sao Khó Để Tách Rời Công Việc Về Cảm Xúc?
Khác với một buổi tập gym khi ta phải dừng lại bởi cơ bắp đã mỏi, giới hạn với công việc lại là điều khó xác định vì:
- Bộ não – “cơ bắp” tinh tế của ta, không thể đột ngột nói “đủ rồi”
- Luôn có công việc chưa hoàn thành chờ ta đảm nhận
- Yêu cầu nơi làm việc ngày càng chồng chất
- Khách hàng mới đồng nghĩa với những giờ làm thêm không thể tránh
Không có những giới hạn rõ ràng, ta sẽ bỏ lỡ những khía cạnh quan trọng khác của cuộc sống trọn vẹn.
Chúng ta đáng được dành thời gian bên con cái mà không phải lo lắng về email, được ở bên người thân mà không bị đày đọa bởi cảm giác tội lỗi vì bỏ việc.
Những Quan Niệm Sai Lầm Thường Gặp Về Công Việc
Trước khi cùng khám phá 9 cách giúp tách rời công việc, chúng ta hãy cùng nhìn lại hai hiểu lầm mọi người thường dùng để biện minh cho việc làm việc quá giới hạn.
1. Làm Nhiều Công Việc Hơn Thì Kết Quả Sẽ Nhiều Hơn
Bộ não cũng giống như một cơ bắp, sẽ mệt mỏi theo thời gian. Chất lượng công việc thường giảm sút khi ta làm việc liên tục trong thời gian dài.
Ý tưởng làm thêm giờ, làm việc cuối tuần hay “vượt trội” dù được khen ngợi, nhưng có thể dẫn đến kiệt sức. Chủ lao động nào cũng thích nhân viên làm nhiều hơn yêu cầu, nhưng đó chưa hẳn là cách làm hiệu quả nhất.
Phần lớn thời gian, ta chỉ đang hy sinh sức khỏe và các mối quan hệ vì những giờ làm thêm không kiểm soát mà thôi.
2. Ngày Mai Quan Trọng Hơn Ngày Hôm Nay
Ước mơ về một ngày mai tốt đẹp thúc đẩy ta cố gắng hơn, nhưng đừng để ngày mai đó trả giá bằng ngày hôm nay. Trẻ con lớn nhanh lắm, và ta không muốn bỏ lỡ những khoảnh khắc ấy.
Mối quan hệ với gia đình và bạn bè không nên bị phớt lờ chỉ vì công việc. Ta có thể đầu tư cho tương lai mà không đánh đổi những giá trị quý giá của hiện tại.
Ý thức được rằng công việc cần có ranh giới rõ ràng là bước đầu tiên để ta học cách buông bỏ nó đúng lúc.
9 Bí Kíp Giúp Ta Thoát Khỏi Cảm Giác Tội Lỗi Và Lo Âu Vì Công Việc
Việc buông bỏ cảm giác áy náy do công việc là điều không dễ dàng. Nhiều năm làm việc dưới quyền sếp đã hình thành trong ta thói quen làm việc quá sức. Nhưng nếu ta quyết tâm, vẫn có thể thay đổi thói quen và giải tỏa căng thẳng.
1. Tập Thể Dục Điều Độ
Mỗi ngày, chúng ta dành từ 8-12 tiếng cho công việc và bộ não lúc nào cũng bận rộn. Cách nhanh nhất để “giải phóng” đầu óc khỏi công việc là khiến mình không còn thời gian nghĩ đến nó. Tập thể dục chính là lựa chọn hợp lý, đồng thời duy trì sức khỏe.
Một buổi tập ngắn 20 phút tại nhà là cách vừa phải, không tốn nhiều sức mà vẫn đủ để xua tan những suy tư không mong muốn về công việc.
Đạp xe, chạy bộ hay yoga là cách đầu tư cho cả thân xác lẫn tinh thần – hai lợi ích trong một.
2. Xây Dựng Ranh Giới Về Không Gian
Não bộ tự liên kết không gian vật lý với một hoạt động. Ví dụ, việc chỉ ngủ trên giường sẽ giúp ta duy trì thói quen “giường là nơi để ngủ”. Tương tự, nếu làm việc ngay tại bàn làm việc hoặc phòng riêng, ta có thể “đóng lại” công việc khi rời khỏi nơi đó.
Chính vì vậy, nếu bạn làm việc tại nhà, đừng để công việc len lỏi vào mọi ngóc ngách của không gian sống. Hãy phân định rõ ràng nơi làm việc để dễ dàng tạm biệt công việc khi kết thúc ngày làm.
3. Làm Bận Rộn Các “Tế Bào Thần Kinh” Của Bạn
Cảm giác lo âu do công việc thường xuất phát từ tâm trí. Khi những suy nghĩ đó theo đuổi bạn, cách tốt nhất là… làm cho mình quá bận rộn đến mức không còn thời gian nghĩ tới.
Bạn có thể lên kế hoạch cho những hoạt động cần sự tập trung cao:
- Hẹn ăn tối với người bạn cũ
- Tham gia trò chơi phòng thoát hiểm cùng gia đình
- Đi bộ đường dài, bơi lội, câu cá hay các hoạt động ngoài trời khác
- Chơi video game bạn yêu thích
- Tham gia nhóm cộng đồng hay sinh hoạt tôn giáo
Bất kỳ điều gì khiến bạn quên đi công việc đều là bước đi đúng đắn.
4. Tạo Rào Cản Nhỏ Với Công Việc
Ngày nay, công việc theo mình đi khắp nơi qua smartphone. Thật dễ dàng để nhìn lướt qua email ngay sau bữa tối, rồi bất chợt làm việc kéo dài hàng tiếng đồng hồ, đánh mất khoảng thời gian quý giá bên gia đình.
Thế nên, hãy tạo ra những rào cản để ngăn bản thân rơi vào tình trạng “vô thức” kéo dài thời gian làm việc:
- Tắt máy tính và điện thoại khi không dùng
- Tắt dữ liệu di động hoặc wifi
- Không kết nối email trên điện thoại cá nhân
- Dùng riêng điện thoại làm việc và để nó ở chỗ làm
Đôi khi, chỉ cần một chút “ma sát” cũng giúp ta tránh được những hành vi không chủ ý và giữ vững ranh giới giữa công việc và cuộc sống.
5. Thay Đổi Trang Phục
Tương tự như không gian, trang phục cũng là tín hiệu gửi đến tâm trí để phân biệt hoạt động. Cơ thể ta sẽ hình thành thói quen dựa trên những gợi ý nhỏ này.
Nếu mình mặc đồ thể thao, sẽ dễ dàng có động lực để tập luyện hơn. Tương tự, khi kết thúc công việc và về nhà, hãy thay ngay quần áo thoải mái – có thể là bộ pijama – như một cách thông báo với não rằng giờ đây là thời gian nghỉ ngơi.
6. Tôn Trọng Giấc Ngủ Của Bạn
Chúng ta đều từng trải qua cảm giác mệt mỏi, cáu gắt khi thiếu ngủ. Giấc ngủ không đủ khiến não bộ dễ mắc kẹt trong vòng xoáy tư duy tiêu cực và khó kiểm soát stress.
Để có giấc ngủ chất lượng, ta cần:
- Ngủ đủ từ 7-9 tiếng mỗi đêm
- Sử dụng rèm tối để tránh ánh sáng
- Đi ngủ và thức dậy đúng giờ cố định
- Không ăn hoặc làm việc ít nhất 3 tiếng trước khi ngủ
- Duy trì nhiệt độ phòng từ 15.6 đến 19.4 độ C (60-67 độ F)
7. Hãy Cho Mình Được Nghỉ Ngơi Xứng Đáng
Cám dỗ đổi lấy giờ xem phim hay nghỉ ngơi để làm việc thêm đôi khi thật khó cưỡng. Nhưng thi thoảng, việc ngồi yên một chỗ lại chính là điều kỳ diệu.
- Bạn có từng nhận ra ý tưởng đột phá xuất hiện lúc đi tắm hay đi dạo không?
- Bạn từng thức giấc giữa đêm với tâm trí tràn ngập những sáng tạo bất ngờ chứ?
Điều đó chứng tỏ tâm trí vẫn đang làm việc ngầm, xử lý vấn đề và sáng tạo, nhưng chỉ khi bạn cho nó thời gian nghỉ ngơi mới có thể khai mở.
Những khoảnh khắc sâu lắng, yên tĩnh giúp nuôi dưỡng sáng tạo và tinh thần, và hãy chủ động dành cho mình thời gian nghỉ ngơi đó.
8. Học Cách Nói “Đó Không Phải Việc Của Tôi”
Một ngày làm việc thường đầy ắp những va chạm: đồng nghiệp không đồng tình, ứng dụng gặp lỗi, hay khách hàng hủy hợp đồng đột ngột.
Những sự kiện căng thẳng này tạo thêm áp lực lên tâm trí và khiến việc tách rời khỏi công việc càng trở nên khó khăn. Nhưng thực ra, phần lớn chỉ là tiếng ồn không cần thiết, không ảnh hưởng đến mục tiêu dài hạn của bạn.
Khi gặp sự kiện như vậy, tự hỏi bản thân mức độ quan trọng của nó là bao nhiêu. Nếu không quá nghiêm trọng, hãy nhẹ nhàng thốt lên: “Đó không phải việc của tôi,” và bước tiếp, giữ sự bình an trong tâm hồn.
9. Xác Định Rõ Giờ Làm Việc
Đôi khi, ta chỉ định làm vài việc thêm nhưng vì không có ranh giới giờ giấc nên bỗng nhìn lại đã là 9 giờ tối.
Tạo ra một lịch làm việc cố định giúp bạn yên tâm hơn và dễ dàng từ bỏ công việc khi đã hết giờ:
- 8 giờ sáng đến 12 giờ trưa: làm việc
- 12 giờ trưa đến 1 giờ chiều: nghỉ trưa
- 1 giờ chiều đến 7 giờ tối: làm việc
Việc đọc email quá sát giờ và rồi làm việc quá giờ sẽ kéo theo cảm giác tội lỗi do làm việc quá nhiều, tạo ra hiệu ứng ngược của sự tách rời.
Điều Quan Trọng Nhất
Khó khăn trong việc rời xa công việc là dấu hiệu cho thấy bạn quan tâm và nghiêm túc với công việc, thể hiện sự tận tâm và cam kết.
Nhưng cuộc sống không chỉ có công việc. Gia đình, các mối quan hệ, sức khỏe tinh thần, sự bình an tâm hồn và sức khỏe thể chất cũng là những trụ cột vững chắc giúp ta sống một cuộc đời trọn vẹn.
Khi học được cách tách rời công việc đúng lúc, chúng ta sẽ có mặt hoàn toàn cho từng khoảnh khắc trong cuộc sống. Chín bí quyết trên không chỉ là những lời khuyên lý thuyết mà thực sự có thể hành động để cải thiện chất lượng cuộc sống của bạn. Giờ là lúc bạn bắt đầu bước hành trình đó.
Ảnh minh họa: charlesdeluvio trên unsplash.com
Tác giả: Nguyễn Thanh Tùng
