Mình muốn hỏi bạn một câu: Bạn có nghĩ những lựa chọn bạn đưa ra hôm nay sẽ ảnh hưởng thế nào đến tương lai của chính mình?
Nếu ta dừng lại suy nghĩ một chút, hẳn nhiều người sẽ trả lời, “Có chứ, tất nhiên rồi.” Nhưng thú thật, đa số chúng ta lại không sống theo cách đó. Chúng ta thường nhìn những ngày trôi qua như chuỗi những sự kiện rời rạc — tập hợp rời rạc các lựa chọn dường như chẳng có ý nghĩa gì trọng đại lúc đó. Ta chọn ăn gì, xem gì, hay cách ứng xử với người bạn đời, với giả định những khoảnh khắc nhỏ nhoi ấy sẽ biến mất ngay khi trôi qua.
Nhưng nếu ta thay đổi cách nhìn? Nếu ta xem cuộc đời không phải là chuỗi biến cố ngẫu nhiên, mà như một ván cờ, nơi mỗi nước đi đều ảnh hưởng đến toàn bộ bàn cờ?
Cạm bẫy của Thời Gian Trì Hoãn
Điều khó nhất trong trò chơi “cuộc đời” là, không như cờ vua, ta hiếm khi nhìn thấy kết quả ngay lập tức của một nước đi. Có một “khoảng trễ.”
Một sai sót trong những nước đi đầu của ván cờ có thể không khiến bạn thua cho đến 40 nước sau. Cuộc sống cũng vậy. Một thiếu niên khỏe mạnh, đầy sức sống, khi bắt đầu hút thuốc sẽ không cảm nhận tác hại ngay lập tức, nhưng khi nó đến, nó đến với sức mạnh dữ dội.
Mình nhớ lần tham dự buổi họp mặt gia đình cách đây nhiều năm. Cuối đêm, mình quyết định đi ngủ sớm vì muốn chạy bộ vào sáng hôm sau. Một số anh chị em họ hàng không vui, họ muốn mình thức cùng uống rượu với họ. Mình vẫn ngủ sớm.
Bây giờ, nhiều năm sau, mình biết ơn vì cơ thể mình vẫn khỏe mạnh, trong khi tiếc nuối thay, nhiều người anh chị em đó đang phải chiến đấu với các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Liệu chỉ một đêm đó đã quyết định tương lai chúng mình? Không. Nhưng sự nhất quán của những lựa chọn—lặp đi lặp lại suốt đời—tạo ra vị thế thắng cho sức khỏe của mình và vị thế thua cho họ.
Chiến Lược Đại Kiện Tướng: Chơi Vì Một Thế Giới
Nếu cuộc đời là một trò chơi, làm sao để ta chiến thắng?
Năm 2024, Demis Hassabis cùng các đồng nghiệp đã đoạt giải Nobel Hóa học. Khi còn nhỏ, cậu là thần đồng cờ vua, thắng nhiều trận ngay từ rất sớm. Nhưng lớn lên, cậu nhận ra có một trò chơi lớn hơn nhiều so với bàn cờ: cậu muốn làm thế giới này tốt đẹp hơn.
Cậu từ chối những lời mời béo bở để tập trung phát triển trí tuệ nhân tạo (DeepMind) có thể giải quyết những vấn đề khoa học phức tạp. Đội của cậu đã tạo ra AlphaFold, giải được “vấn đề gập protein” — mở ra khả năng chữa trị bệnh tật.
Demis không chỉ chơi để chiến thắng cho riêng mình; cậu chơi để cải thiện bàn cờ cho mọi người. Cậu hiểu mỗi quyết định mình đưa ra đều là một nước đi hướng về mục tiêu lớn lao đó.
Tổng Lợi Lớn Hơn Thay Vì Lỗ Lãi Đối Kháng
Trong cờ vua thông thường, trò chơi là “số không tổng” — mình thắng thì bạn thua. Nhưng trong cuộc sống, chiến lược tốt nhất là “tổng lợi nhuận dương.”
Chúng ta đều là những quân cờ trên cùng một bàn cờ. Nếu bạn hất ngã một tốt, cấu trúc bàn cờ thay đổi cho mọi người. Một lời nói giận dữ hay một cử chỉ tử tế có phạm vi ảnh hưởng; nó tác động đến gia đình bạn, rồi đồng nghiệp, và cuối cùng cả những người xa lạ.
Khi ta giúp người khác, dù là làm việc chăm chỉ vì con cái hay tình nguyện, ta đang làm cho bàn cờ an toàn và hạnh phúc hơn cho chính mình.
Nước Đi Tiếp Theo Thuộc Về Bạn
Bạn có thể nghĩ, “Mình không phải người đoạt giải Nobel như Demis Hassabis.” Nhưng bạn vẫn là một người chơi trong trò chơi này.
Khi bạn về nhà mệt mỏi và chọn xem một chương trình truyền hình mà mọi người sỉ nhục nhau, đó cũng là một nước đi trên bàn cờ của bạn. Khi bạn chọn nói lời tử tế thay vì lời cay nghiệt, đó cũng là một nước đi.
Mình rất thích câu nói này: “Khi mình nhổ một nhành cỏ, cả vũ trụ rung chuyển.”
Hãy bắt đầu tự hỏi mình câu hỏi của đại kiện tướng: Nếu mình chơi nước đi này hôm nay, bàn cờ sẽ ra sao trong 10 năm tới? Hãy cùng chơi một ván cờ làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn.
Source : www.psychologytoday.com
