Cảm Hứng Hơn Hạnh Phúc | Tâm Lý Học Ngày Nay

Có thể đã đến lúc chúng ta nên suy nghĩ về một sự thay đổi căn bản — từ việc theo đuổi hạnh phúc chuyển sang sống một cuộc đời được truyền cảm hứng. Từ vui vẻ trong tiếng Anh được định nghĩa từ cuối thế kỷ 14 là “may mắn” và “cảm thấy rất vui mừng.” Hãy cùng mình chút nữa khám phá sâu hơn nhé.

Những hạn chế trong việc theo đuổi hạnh phúc

• Việc theo đuổi “may mắn” thật khó khăn. Hạnh phúc là cảm giác vui mừng phát sinh từ một sự kiện may mắn. Ý tưởng đi tìm kiếm hạnh phúc dường như không thực tế.
• Giá phải trả khi ưu tiên hạnh phúc. Khi ta xem hạnh phúc như con đường duy nhất để sống, những trạng thái khác của con người dễ dàng bị xem là sai lệch. Điều này ám chỉ có điều gì đó không ổn nếu ta không đang hạnh phúc. Giận dữ, buồn bã, mất mát, chán nản, đau thương, và tuyệt vọng thường bị cắt ngắn với yêu cầu phải trở lại hạnh phúc càng nhanh càng tốt.
• Cuộc sống bị hiểu sai. Càng để hạnh phúc lấn át các cách khác để sống, chúng ta càng có thể mất đi góc nhìn về sự phong phú và giá trị của cuộc sống ngoài cảm giác vui vẻ.
• Dễ dàng sa vào việc lạm dụng chất kích thích. Khi hiểu ra rằng mình không có nhiều quyền kiểm soát trong việc theo đuổi hạnh phúc, việc thay thế cảm giác phấn chấn bằng rượu bia và ma túy trở nên hấp dẫn hơn.
• Các cuộc trò chuyện thẳng thắn về những gì xảy ra ngoài hạnh phúc có thể dễ bị tránh né. Điều này làm ảnh hưởng tới việc học hỏi, vì nhiều khía cạnh trong trải nghiệm cuộc sống không được trao đổi.

Khởi nguồn và ý nghĩa của “Cảm hứng”

• Hơi thở và gió. Từ Hy Lạp và Latin, từ inspiration có nghĩa là “hơi thở và gió,” gợi lên sự chuyển động. Chúng ta có thể hiểu sự chuyển động này xảy ra cả về cảm xúc lẫn nhận thức. Một nghĩa của từ inspire là “hít một hơi.” Chúng ta có thể nói rằng khi cảm thấy được truyền cảm hứng, mình hít vào một khía cạnh của cuộc sống, từ những gì đọc, thấy hoặc nghe, như một nguồn cảm hứng. Kết quả là một hành động sáng tạo hoặc kiến thức. Một cái gì đó mới xuất hiện.
• Sự chuyển động của cảm xúc. Từ “cảm hứng” trong tiếng Nhật là Kundu, có nghĩa là “bị chạm đến sâu sắc.” Chúng ta có thể bị cảm động sâu sắc khi chứng kiến một hành động tử tế, khoảnh khắc chân thật, hay hành động rộng lượng hoặc khoan dung, và khi cảm thấy được chào đón và hòa nhập.
• Sự chuyển động của tâm trí. Cảm hứng xảy ra khi ta đón nhận một cách suy nghĩ mới. Sự chuyển động này đầy cảm hứng, đặc biệt khi ta tin rằng nó sẽ phục vụ cho mình và có thể là cho người khác. Đôi khi, đó có thể là sự hiểu biết rất đơn giản về một điều cũ. Mình nhớ có lần xem một bộ phim và nghe một diễn viên nói: “Thật khó khi có người trong cuộc sống bạn không phải là người bạn muốn họ là.” Mình thường suy nghĩ câu nói đó đang hỏi mình điều gì. Thường thì mình nghĩ nó muốn mình chấp nhận hoặc buông bỏ. Đó là một lời mời tuyệt vời để đón nhận khó khăn đó và thôi không dằn vặt, phân tích hoặc chỉ trích quá nhiều.
• Trên con đường đã chọn. Trong tiếng Phạn, từ “cảm hứng” là preana, nghĩa là “đẩy một người tiến về phía trước trên con đường mình đã chọn.” Có thể mình không nhận ra rằng mình đang được thúc đẩy bước về phía trước trên con đường ấy. Nhiều năm trước, khi mình còn dạy triết học, mình nhận thấy học sinh mình tới văn phòng nhiều hơn nhưng không bàn luận nhiều về triết học trong các buổi đó. Mình đã chia sẻ điều này với người thầy hướng dẫn, người nói: “Các em muốn bạn lắng nghe các em.” Hai năm sau đó, mình mở phòng tư vấn riêng và làm việc đã 48 năm nay. Sự chờ đợi để gặp mình của các học sinh chính là nguồn cảm hứng đối với mình.

Bắt lấy một khoảnh khắc cảm hứng

Đôi khi, sự chuyển động cảm hứng khiến chúng ta chứng kiến một câu chuyện tình yêu hoặc thể hiện một câu chuyện như thế. Vài năm trước, mình có buổi nói chuyện về chủ đề này trước khoảng 50 người. Cuối buổi, có một quý ông đến gần và hỏi mình có thể nhận một vài phản hồi không. Mình đồng ý nghe anh chia sẻ. Anh nói ngay: “Tôi sẽ không nhớ một chút gì bạn nói, nhưng tôi chắc chắn sẽ không quên bạn yêu thích điều đó đến thế nào.”

Sau giây phút bối rối ban đầu, mình nhận ra tất cả chúng ta đều mong muốn chứng kiến một câu chuyện tình yêu. Nó mang lại cho chúng ta sự yên tâm rằng yêu thương chính là lý do chúng ta có mặt ở đây. Mình cũng nhận ra rằng mình chỉ đứng trước công chúng trình bày những chủ đề mình yêu thích. Người quý ông ấy giúp mình hiểu rằng việc công khai thể hiện tình yêu ấy là điều vô cùng truyền cảm hứng, bởi đó là cách mình tự nhắc nhớ về giá trị của yêu thương.

Cảm hứng mang đến cho chúng ta chiều rộng và chiều sâu hơn những cảm xúc đơn thuần của hạnh phúc. Một cuộc sống trọn vẹn không chỉ đơn giản là cảm thấy vui tươi và hân hoan. Chúng ta có thể cảm thấy được truyền cảm hứng trong khi ôm ấp một giấc mơ tan vỡ, một trái tim rạn nứt, hay trong những thử thách, và cùng lúc nhận lấy một sự kiện thuận lợi mang đến niềm vui và tâm hồn nhẹ nhàng. Chúng ta có thể được rung động về mặt cảm xúc, sáng tạo, trí tuệ, được thúc đẩy trên con đường đã chọn và làm mới mối quan hệ với yêu thương.