Điều gì sẽ xảy ra nếu các nhà trị liệu đưa ra “bài tập về nhà” cho khách hàng là tham gia một buổi kịch, triển lãm nghệ thuật, cuộc thi kể chuyện hay một chuyến thăm vườn thực vật? Nghe có vẻ hơi lạ phải không? Nhưng những nghiên cứu gần đây đã “dẫn dắt sân khấu” cho ý tưởng này, cho thấy việc hòa mình vào nghệ thuật và kịch có thể giúp ngăn ngừa bệnh tiểu đường. Bạn chưa tin ư? Hãy cùng mình từng bước khám phá một số phát hiện mới.
Nền Tảng Lý Thuyết
Kích hoạt hành vi là một can thiệp hiệu quả và được biết đến rộng rãi trong việc chữa trị nhiều rối loạn sức khỏe tâm thần. Các nhà trị liệu cùng khách hàng lập ra danh sách các hoạt động từng làm họ vui và lên kế hoạch thực hiện hàng tuần. Giúp người ta tham gia những hoạt động ấy, dù có lúc họ không muốn, chính là một phương pháp mạnh mẽ để làm giàu tâm hồn, tăng cường sức khỏe tinh thần.
Những điểm cốt lõi của liệu pháp chấp nhận và cam kết (ACT) cũng đã góp phần định hướng cho việc lựa chọn các hoạt động. Một nguyên tắc quan trọng của phương pháp này là tìm kiếm hoạt động dựa trên giá trị sống. Nhà trị liệu hỗ trợ khách hàng nhận diện giá trị bản thân và dùng đó làm động lực để dấn thân vào những thử thách, tiến về phía con người tốt hơn của chính mình.
Nghệ Thuật Được “Kê Đơn”
Kê đơn xã hội là một phong trào ngày càng phát triển, trong đó nhân viên y tế khuyến khích mọi người gắn kết với cộng đồng, nhằm giảm cô đơn và tăng sự kết nối. Cựu Tổng Y sĩ Mỹ Vivek Murthy đã gọi sự cô lập xã hội là một đại dịch và nhấn mạnh sức mạnh to lớn cũng như nhu cầu cấp thiết của sự kết nối cộng đồng. Ông đưa ra lời kêu gọi này qua nhiều diễn đàn, bao gồm cuốn sách bán chạy trên New York Times của mình, Together: The Healing Power of Connection in a Sometimes Lonely World.
Nghệ thuật được kê đơn là một nhánh của kê đơn xã hội, nơi mọi người tham gia các hoạt động nghệ thuật đặc thù (như múa, âm nhạc, kịch, mỹ thuật, viết thơ, thăm bảo tàng hoặc vườn bách thảo). Những hoạt động này không phải là liệu pháp nghệ thuật, lớp học nghệ thuật, phát triển kỹ năng hay tâm lý trị liệu; mà tập trung vào quá trình trải nghiệm nghệ thuật, xây dựng cộng đồng, làm những việc có ý nghĩa và chơi đùa.
Mặc dù nghiên cứu vẫn còn sơ khai, một tổng quan hệ thống và phân tích gộp gần đây cho thấy nghệ thuật kê đơn có thể cải thiện cả mặt xã hội và tinh thần. Cần nhiều nghiên cứu hơn nữa để làm rõ thời gian tham gia cần thiết và cách vượt qua các rào cản trong việc tham gia.
Sự công nhận tác dụng tích cực của nghệ thuật trong điều trị tâm lý thậm chí đã được ghi nhận trong luật pháp bang. Vào tháng 3 năm 2026, bang Georgia trở thành tiểu bang đầu tiên thông qua luật pháp (HR 1007) chính thức coi nghệ thuật là nguồn lực quan trọng cho sức khỏe tâm thần. Họ hy vọng đạo luật này sẽ thúc đẩy đào tạo chuyên gia và kinh phí cho các hoạt động nghệ thuật như một phần trong dịch vụ chăm sóc sức khỏe tinh thần đa dạng.
Ứng Dụng Trên Các Trường Đại Học
Ý tưởng khuyến khích con người tham gia các trải nghiệm nghệ thuật và văn hóa đa dạng đang được áp dụng tại các trường đại học. Chẳng hạn, Đại học Michigan triển khai chương trình ArtsRX kết nối cộng đồng trường với các hoạt động nghệ thuật địa phương nhằm nâng cao sức khỏe tinh thần.
Tương tự, công ty đặt tại Atlanta, Art Pharmacy, hợp tác với lãnh đạo đại học và khoa tư vấn sinh viên tại các trường như Đại học Stanford và Đại học Arizona. Sinh viên tham gia được ghép nối với “người hướng dẫn” (những nhân viên xã hội được cấp phép) để kết nối họ với các hoạt động nghệ thuật tại địa phương. Dữ liệu sơ bộ từ Art Pharmacy cho thấy giảm các triệu chứng trầm cảm và lo âu, và tăng cường sức khỏe tinh thần sau khi tham gia.
Phòng Ngừa Bệnh Tiểu Đường
Và còn hơn thế nữa: Nghiên cứu Dài hạn về Người cao tuổi tại Anh (English Longitudinal Study of Ageing) theo dõi nhiều biến số liên quan đến giao tiếp xã hội trước và sau khi chẩn đoán tiểu đường. Nghiên cứu tập trung vào người trung niên và lớn tuổi ở Anh. Nghiên cứu mới trong dự án này đặc biệt xem xét mức độ tham gia văn hóa, được định nghĩa là thăm bảo tàng, rạp hát và rạp chiếu phim.
Những người phát hiện mắc tiểu đường không chỉ có ít sự tiếp xúc trực tiếp và qua điện thoại với người khác hơn trước và sau chẩn đoán, mà còn ít tham gia các hoạt động văn hóa. Cụ thể, chỉ có 29% người trưởng thành mắc tiểu đường thường xuyên tham gia hoạt động văn hóa; tỷ lệ này thấp hơn đáng kể so với 44% người khỏe mạnh tham gia đều đặn các sự kiện văn hóa. Mặc dù còn cần nhiều nghiên cứu, lợi ích tiềm năng của việc hòa nhập nghệ thuật có thể được đo lường cả về thể chất lẫn tinh thần.
Vai Trò của Nghệ Thuật Trong Trị Liệu
Với bối cảnh này, liệu có lợi ích đặc biệt khi khuyến khích khách hàng trị liệu tham gia các trải nghiệm nghệ thuật hay kịch? Mình tin là có! Là người yêu nghệ thuật từ lâu, mình từng cảm nhận được sức mạnh chữa lành của sân khấu, cho cả người biểu diễn và khán giả. Một điều đặc biệt xảy ra khi mọi người tụ họp để sáng tạo và thưởng thức nghệ thuật sống.
Làm thế nào nhà trị liệu có thể thực hiện điều đó?
- Đặt thông tin về các sự kiện cộng đồng trong phòng chờ của bạn.
- Khi bạn bắt gặp một sự kiện nghệ thuật cộng đồng có thể phù hợp với khách hàng, hãy gợi ý trong buổi gặp.
- Liên hệ với nhóm nghệ thuật địa phương (như kịch, bảo tàng, vườn bách thảo…) để hỏi về việc cung cấp vé giảm giá, giúp họ dễ tiếp cận hơn.
- Khuyến khích khách hàng cân nhắc làm tình nguyện với nhóm nghệ thuật mà họ yêu thích, vừa để xây dựng cộng đồng vừa kết nối với văn hóa.
- Tìm hiểu các hoạt động nghệ thuật kê đơn được triển khai tại các trường đại học địa phương; tham gia hoặc hỗ trợ khởi tạo chương trình nếu có thể.
Thực tế là không nhiều người sẽ đến trị liệu. Có rất nhiều rào cản như định kiến về sức khỏe tâm thần, khả năng tiếp cận, bảo hiểm y tế, khoảng cách địa lý, lịch trình, và sự phù hợp văn hóa. Vì vậy, chúng ta có trách nhiệm xây dựng một chuỗi các hoạt động đa dạng có thể hỗ trợ sức khỏe thể chất và tinh thần. Nghiên cứu ngày càng cho thấy lợi ích của việc tham gia các hoạt động nghệ thuật và văn hóa, trong khi rủi ro rất thấp. Có lẽ đây là một điều đáng để chúng ta cân nhắc cùng khách hàng trong tuần này?
Để tìm nhà trị liệu, bạn có thể truy cập Thư mục Trị liệu của Psychology Today.
Source : www.psychologytoday.com
