Rất nhiều người trong chúng ta mỗi năm lại bắt đầu một hành trình để thay đổi cuộc sống. Có người mong muốn giảm cân, tăng thu nhập, tìm lại niềm tin trong tâm hồn hay đơn giản chỉ là dành thêm thời gian bên gia đình. Tuy nhiên, ít hơn 8% trong số họ thực sự hoàn thành được những dự định đó. Ở một điểm nào đó, chúng ta chạm phải một chướng ngại khiến lòng bồn chồn, không yên và mất đi động lực.
Điều quan trọng là chúng ta cần nhận ra rằng cảm giác bồn chồn, bất an chính là một phần bình thường trong cuộc sống. Mọi việc không phải lúc nào cũng tiến triển nhanh như mong muốn hoặc hiệu quả như ta nghĩ. Tùy vào nguyên nhân sâu xa của cảm xúc đó, ta có thể chọn cho mình những cách thức khác nhau để cân bằng và tìm lại sự bình yên trong tâm hồn.
Cảm Giác Bồn Chồn Có Nghĩa Là Gì?
Bồn chồn là cảm giác thôi thúc muốn di chuyển không ngừng, hay sự bất an trong tâm trí mà ta không thể dừng lại. Kèm theo đó có thể là sự tăng hoạt động quá mức, lo âu, tim đập nhanh, cảm giác bồn chồn và mất ngủ.
Nhiều người cũng gặp khó khăn trong việc hoàn thành công việc, quản lý thời gian hay chìm vào giấc ngủ vì tâm trí luôn rối ren.
Trong góc nhìn tâm lý học lâm sàng, bồn chồn thuộc thể loại thần kinh – một trạng thái căng thẳng quá mức và vô lý, khi tâm trí không thể buông bỏ những lo nghĩ ám ảnh.
Đó là triệu chứng của bệnh lý tâm thần, tức những nỗi đau nằm sâu trong tâm hồn. Thần kinh khiến ta căng thẳng thái quá, dẫn đến cảm giác tuyệt vọng cùng sự bất lực.
Tại Sao Bồn Chồn Chỉ Là Dấu Hiệu Của Những Niềm Khó Khăn Sâu Xa Trong Ta?
Khi ta trả lời thật lòng với bản thân (hoặc với những người chuyên môn), ta nhận ra rằng sự bồn chồn thường bắt nguồn từ những căng thẳng tinh thần và sự mơ hồ nội tại.
Khi không thể hoàn toàn ở lại với hiện tại và tận hưởng từng khoảnh khắc, đó là dấu hiệu cho thấy tâm trí ta đang bị quấy rầy bởi một điều gì đó chưa rõ. Dù có ý thức hay không, ta đang bị chuyển vào một thế giới khác, nơi mà ta đối mặt với những xung đột nội tâm này mỗi khi cảm thấy bồn chồn.
Thường thì những lúc ta bất lực, không thể giải quyết vấn đề hay đưa ra quyết định, là khi sự bồn chồn bắt đầu len lỏi trong tâm hồn.
Bồn chồn không chỉ liên quan đến tình trạng thể chất hay sự kiệt quệ, mà còn rất nhiều về việc thiếu mục đích sống hay sự tự tin. Ta cần định hướng năng lượng để tìm ra nguồn cơn sâu xa của nó.
7 Nguyên Nhân Phổ Biến Gây Bồn Chồn Và Mất Động Lực
Dưới đây là bảy lý do thường gặp gây ra cảm giác bồn chồn, cùng một vài cách giúp ta lấy lại sự bình an và cảm hứng.
1. Kìm Nén Đam Mê Thật Sự
Mỗi người trong chúng ta đều mang trong mình hai tiếng nói nội tâm. Một giọng nói là chính mình, đầy ắp tưởng tượng, tự tin và ý nghĩa sống. Giọng nói còn lại là sự phê phán khắt khe từ bên trong – “người chỉ trích nội tâm”.
Thuở nhỏ, ta dễ dàng làm theo tiếng gọi con tim mình: muốn chơi là chơi, muốn ngủ là ngủ. Nhưng khi trưởng thành, ta dần được dạy rằng theo đuổi đam mê là ích kỷ, là phi thực tế. Người chỉ trích nội tâm lên tiếng bảo ta “chơi an toàn” – và thế là ta bắt đầu đè nén ước muốn để chiều lòng người khác.
Cuộc chiến nội tâm này thật mệt mỏi. Do vậy, chúng ta cần luôn trung thực với chính mình, để tiếng nói đích thực bên trong dẫn đường – cho dù điều đó có nghĩa là không thể làm hài lòng tất cả mọi người.
2. Đánh Giáp Công Quá Nhiều Mặt Trận
Người ta hay nói rằng ta có thể đạt được bất cứ điều gì mình muốn, nhưng đó không có nghĩa là mọi thứ cùng một lúc. Ta cảm thấy bồn chồn và thiếu động lực vì tự mình đặt ra mục tiêu trái ngược nhau, rồi tự rơi vào cái bẫy thất bại.
Chẳng hạn, bạn muốn tiết kiệm tiền nhưng đồng thời cố gắng ăn uống lành mạnh. Khi thực tế, ăn sạch thường tốn nhiều chi phí cho thực phẩm tươi. Như vậy các mục tiêu mâu thuẫn buộc ta phải học cách ưu tiên lựa chọn.
Tương tự, nếu bạn muốn thăng tiến trong sự nghiệp mà vẫn muốn dành nhiều thời gian cho gia đình, bạn sẽ hiểu rằng thăng tiến nghĩa là gánh thêm công việc, đôi khi phải làm thêm giờ – cân bằng dường như trở nên khó khăn.
3. Quan Niệm Tiêu Cực Về Cuộc Sống
Thất bại thường khiến ta phải nhìn lại cuộc đời mình, tự hỏi những câu như:
- Thật sự đây có phải con đường dành cho mình?
- Liệu mình có nên đi đường an toàn hơn không?
- Phải chăng điều này không thuộc về mình?
Bồn chồn là cảm xúc tự nhiên khi ta hoài nghi bản thân đã từng chạy theo một giấc mơ xa vời.
Vấn đề là hỏi “Điều gì đã sai?” thường chỉ dẫn tới những câu trả lời tiêu cực.
Tư duy tiêu cực rất khó để vượt qua. Thực tế, nó có thể chỉ ra rằng ta luôn có thể làm tốt hơn nữa. Đó là lý do tại sao nhiều người mãi đắm chìm trong việc phân tích thay đổi cuộc đời mình mà chưa bao giờ thực sự hành động, lúc nào cũng nghĩ về việc có thể cải thiện điều gì đó mà cuối cùng lại chẳng làm gì cả.
Thay vì mãi đắm chìm trong những điều sai trái, hãy tập luyện cho mình thói quen nhìn nhận những điều tươi sáng và tích cực đang tồn tại trong cuộc sống. Hãy tự hỏi: “Một điều tích cực nào đó đã đến khi mình cố gắng nhưng không thành công là gì?”
4. Thiếu Tự Tin
Chúng ta đều từng có những thời điểm không tin rằng mình đủ tốt, dẫn đến tâm trạng bồn chồn và mất động lực.
Cách nhanh nhất để thức tỉnh chính là nhớ đến khoảnh khắc mình cảm thấy vô cùng tự tin. Có thể là khi bạn biết đi xe đạp hay vượt qua một cuộc phỏng vấn thành công.
Có lẽ khi mới bắt đầu, bạn cũng không tự tin về khả năng phỏng vấn xin việc đâu? Vậy điều gì đã thay đổi?
Chính là trải qua nhiều lần thành công: bạn đã tìm được nhiều công việc qua các vòng phỏng vấn. Tương tự, niềm tin vào việc đi xe đạp cũng được xây dựng qua quá trình luyện tập và trải nghiệm thực tế.
Khi bạn chưa chuẩn bị kỹ, sự nghi ngờ sẽ tràn ngập và làm cho bạn cảm thấy bồn chồn.
5. Phụ Thuộc Quá Mức Vào Người Khác
Phụ thuộc vào người khác không phải lúc nào cũng xấu. Như câu tục ngữ châu Phi nói: “Muốn đi nhanh thì đi một mình, muốn đi xa phải đi cùng nhau.”
Khi hợp tác, bạn có một người đồng hành, một đối tác chịu trách nhiệm hỗ trợ và thúc đẩy bạn tiếp tục. Nhưng vấn đề xảy ra khi ta dựa dẫm quá nhiều vào người khác.
Càng phụ thuộc, ta càng từ bỏ quyền kiểm soát cuộc đời mình. (Xem thêm nhiều lý do nên trở nên độc lập hơn tại đây.)
Giống như những dự án nhóm ngày xưa ở trường học, bạn cảm thấy bực bội khi người bạn đồng hành luôn trì hoãn đến phút chót.
Muốn thoát khỏi cảm giác bồn chồn và bảo toàn động lực, ta cần kết nối với những người có giá trị cốt lõi chung cùng ta.
6. Trải Qua Cảm Giác Kiệt Sức
Kiệt sức là điều không thể xem thường. Nó thường bắt nguồn từ việc cố gắng làm quá nhiều trong một khoảng thời gian ngắn. Ta thấy thời gian trôi quá nhanh, muốn bù đắp cho những năm tháng đã lỡ.
Ví dụ điển hình là người tăng tới 40 kg trong ba năm và mong muốn giảm ngay trong vài tháng.
Điều đó liệu có thể không? Có thể, nhưng phải theo một chế độ ăn khắc nghiệt đến thế nào để đạt mục tiêu đó?
Tương tự, ai đó ấp ủ mở công ty riêng từ lâu nhưng luôn trì hoãn. Đến khi quyết tâm, người ấy làm việc ngày đêm, ngủ chưa đầy một tiếng mỗi đêm.
Dù có thể cảm thấy mọi thứ đang đi đúng hướng, nhưng liệu nhịp độ đó có duy trì được lâu?
Khi kiệt sức đến, cảm giác bồn chồn càng tăng cao trong những lúc thành quả dần mất đi. Do đó, ta cần cho mình một khung thời gian thực tế và kiên nhẫn với mục tiêu. Hãy nhớ rằng: hình thành thói quen thay đổi cuộc đời không thể nóng vội.
Trong lúc đó, đừng quên chăm sóc sức khỏe tinh thần với các kỹ thuật thư giãn như thở sâu.
7. Sống Một Mình Giữa Bộ Đội
Dù là khó tin tưởng người khác hay muốn giấu đi thất bại, tự cô lập mình là con đường dẫn đến nguy hiểm.
Không phải vô cớ mà những người thành công nhất đều có huấn luyện viên và người hướng dẫn. Nhìn nhận sự việc từ góc nhìn khác rất quan trọng, nhất là khi từ người đã thành công trên con đường mà ta đang muốn đi.
Khi ta cô lập, cái nhìn có thể bị bóp méo bởi chính định kiến cá nhân. Nhiều nghiên cứu về đa dạng cho thấy các nhóm làm việc phong phú về quan điểm luôn mang lại hiệu quả vượt trội hơn.
Đôi khi, điều ta thiếu chỉ là một người để cùng trao đổi ý tưởng. Không cần bắt họ tạo ra ý tưởng mới, chỉ cần cùng thảo luận để làm mọi chuyện rõ ràng hơn. Đừng tự mình gánh vác tất cả. Nếu không, cảm giác bồn chồn và áp lực sẽ còn lớn hơn, thậm chí kết quả công việc cũng bị ảnh hưởng.
Làm Thế Nào Để Vượt Qua Cảm Giác Bồn Chồn?
Dưới đây là một số cách giúp ta vượt qua cảm giác bất an trong lòng:
1. Tìm Lại Động Lực Thật Sự
Không gì có thể vận hành nếu ta không tìm thấy động lực từ bên trong. Sống trên chế độ tự động, ta sẽ chẳng đi đến đâu.
Bạn có thể khám phá cách thức tìm lại đam mê và động lực theo hướng dẫn tại đây: Động Lực Là Gì Và Làm Sao Để Tìm Thấy Nó (Hướng Dẫn Toàn Diện)
Khi nhận ra nguồn cảm hứng, ta sẽ rõ ràng hơn về ý nghĩa cuộc đời và dần dần củng cố sự tự tin trong từng bước đi.
2. Thiền Định
Rèn luyện tâm trí để làm chủ những cám dỗ, dục vọng. Thực hành đều đặn, bạn sẽ càng bình tĩnh và tập trung hơn trong những lúc lo âu hay căng thẳng.
3. Thở Sâu
Các bài tập thở rất hiệu quả trong việc giảm căng thẳng, đồng thời làm dịu những triệu chứng của lo âu và trầm cảm.
4. Chia Sẻ Suy Nghĩ
Đừng giữ kín cảm xúc trong lòng với người thân, bạn bè hay đồng nghiệp. Nếu có xung đột với ai, hãy cố gắng giải quyết sớm để không phải gặm nhấm những căng thẳng không đáng có.
5. Chế Độ Dinh Dưỡng
Chế độ ăn cân bằng giúp ta cảm thấy khỏe mạnh và kiểm soát được sự bồn chồn. Ngược lại, ăn uống không hợp lý có thể làm cho cảm xúc tiêu cực thêm trầm trọng.
6. Ngủ Đủ Giấc
Sức khỏe tinh thần gắn bó mật thiết với chất lượng giấc ngủ.
7. Dành Thời Gian Cho Bản Thân
Mỗi ngày, hãy dành cho mình một khoảng thời gian, dù chỉ nửa tiếng. Tìm một nơi yên tĩnh để thư giãn, đi dạo hay làm điều mình thích.
8. Tập Thể Dục
Một trong những kỹ thuật thư giãn ít được trân trọng nhưng vô cùng hữu ích, giúp ta dễ dàng thả lỏng và ngủ ngon hơn. Có thể đơn giản là đi bộ, tập vài phút yoga hoặc các động tác giãn cơ tại nhà. Ánh sáng mặt trời và không khí trong lành cũng giúp cân bằng tâm trạng.
Khi Nào Nên Tìm Đến Sự Giúp Đỡ Chuyên Nghiệp?
Đôi lúc thật khó để phân biệt liệu sự bồn chồn của ta có phải là biểu hiện của các vấn đề tâm lý nghiêm trọng hơn. Người có chuyên môn có thể giúp ta hiểu rõ hơn tình trạng và đưa ra lời khuyên y khoa nhằm xử lý nguyên nhân gốc rễ.
Bồn chồn không phải là điều ta phải chấp nhận như một phần cuộc sống. Chúng ta hoàn toàn có thể tìm cách vượt qua trạng thái bất an tinh thần. Nếu cảm giác này bắt đầu ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày hoặc khi ta tự nhận thấy những hành vi bất ổn trong tâm trí, hãy cân nhắc tâm sự và tìm đến sự giúp đỡ từ bác sĩ.
Một điểm quan trọng khi tiếp cận liệu pháp tâm lý là có nhiều hình thức khác nhau. Trong đó, Trị liệu Hành vi nhận thức (CBT) là một trong những phương pháp hiệu quả hàng đầu.
Phương pháp này rất phổ biến với những người mắc các chứng lo âu hoặc trầm cảm. Đây là cách tiếp cận dựa trên bằng chứng giúp ta cảm thấy tốt hơn thông qua việc thay đổi cách suy nghĩ và hành động.
Suy Ngẫm Cuối Cùng
Bước đầu tiên để ngừng cảm thấy bồn chồn và mất động lực là chú ý và thừa nhận rằng có điều gì đó không diễn ra theo ý muốn.
Dù ta đặt ra thời gian không thực tế hay gặp phải những chướng ngại ngoài dự kiến, điều quan trọng là nhận ra cần phải điều chỉnh. Nhờ đó, ta mới có thể buông bỏ quá khứ và bước về phía trước.
Cảm giác bất lực và tuyệt vọng làm hao mòn động lực của chúng ta. Thành công sẽ đến khi ta cho phép bản thân thay đổi, tiếp nhận những bài học và hiểu biết mới. Hãy nhớ rằng: quá khứ không quyết định tương lai nếu ta biết thay đổi những hành động đã tạo ra kết quả trong quá khứ.
Ảnh minh họa: Johnny Cohen qua unsplash.com
Tác giả: Minh Anh
Nguồn: biên tập dựa trên nội dung từ lifehack.org
