Những áp lực lớn trong cuộc sống—những điều mà ai trong chúng ta cũng sợ hãi và chắc chắn sẽ phải trải qua vào một thời điểm nào đó trong đời—đôi khi khiến thế giới của ta như bị xoay cuồng, thay đổi con người ta và cách ta nhìn nhận thế giới mãi mãi. Tuy nhiên, nếu chúng ta biết cách tiếp cận một chút khác đi, những áp lực ấy cũng có thể trở thành nguồn sức mạnh, giúp chúng ta trưởng thành hơn. Mình sẽ giải thích rõ hơn…
Như chúng ta đều biết, áp lực thực ra là một phần bình thường của con người—một phần mà đa số chúng ta luôn muốn tránh khỏi. Có những người dễ cảm thấy áp lực hơn và cũng có những người ít bị ảnh hưởng bởi nó, bởi vì tính cách bẩm sinh, cách được dạy dỗ, và những phản ứng riêng biệt trước những tình huống thách thức. Có người bản năng đã có sức chịu đựng tốt, nhưng cũng có người nhạy cảm và dễ tung hoả mù tâm hồn hơn.
Điều tốt là, dù không thể thay đổi được “dây chuyền” bẩm sinh của mình, các nghiên cứu cho thấy ta hoàn toàn có thể luyện tập để tăng sức bền tâm lý. Một trong những bước quan trọng đó được gọi là “miễn dịch áp lực.”
Mười Áp Lực Lớn Nhất Trong Cuộc Sống
Nhưng trước khi bàn về cách tăng cường sức chịu đựng và vượt qua những áp lực, ta cần hiểu rõ đó là gì. Dưới đây là mười áp lực được xem là lớn nhất trong cuộc sống.
1. Mất Người Thân Yêu
Đây có lẽ là điều đau thương nhất mà ai cũng phải trải qua. Khi đánh mất một người thân thương, cảm xúc trong ta trầm trộn phức tạp, khiến ta như lạc lõng giữa đời, không biết phải sống tiếp thế nào khi không có họ bên cạnh.
Thương tiếc là một hành trình khó khăn và không ai giống ai. Để vượt qua mất mát này, ta cần sự kiên nhẫn, lòng bao dung và thương yêu dành cho chính mình.
2. Ly hôn hoặc chia tay
Ly hôn hay chia tay thường gây ra cú sốc tâm lý không nhỏ: cảm giác bất lực, bị phản bội, rối bời và đau lòng. Giống như khi mất người thân, ta cần dò tìm lại chính mình trong thế giới mới đã thay đổi.
3. Chuyển nhà, mua hoặc bán nhà
Từ chi phí tài chính, những khoản vay lần đầu, đến việc thích nghi môi trường lạ, rồi cả những căng thẳng khi mua bán nhà, tất cả khiến ngay cả người bình tĩnh nhất cũng căng thẳng. Có tới 40% người Mỹ cho rằng mua một căn nhà chính là sự kiện căng thẳng nhất trong cuộc sống hiện đại.
4. Bệnh tật nghiêm trọng hoặc chấn thương
Sự kiện thay đổi cuộc đời này ảnh hưởng sâu sắc đến khả năng làm việc, vai trò xã hội mà ta từng gắn bó, đồng thời đem lại sự bất định tương lai và nỗi khó chịu khi phải dựa dẫm vào người khác.
5. Mất việc
Mất việc giống như mất đi một bộ phận quan trọng trong bản thân, nhất là khi xã hội hỏi đầu tiên về người khác là “Bạn làm nghề gì?”
Sự mất việc không chỉ tác động lên khả năng nuôi sống bản thân và gia đình, mà còn kéo theo những lo âu về tương lai và đánh thức những bất an tiềm ẩn.
6. Kết hôn
Dù là áp lực tích cực, hôn nhân vẫn là sự thay đổi lớn. Học cách chung sống với ai đó và chấp nhận những trách nhiệm, kỳ vọng mới trong vai trò “vợ chồng” không hề đơn giản.
7. Tăng gánh nặng tài chính và các quyết định liên quan đến tiền bạc
Đối mặt với trách nhiệm tài chính lớn hơn hoặc những lựa chọn quan trọng về tiền bạc dễ khiến chúng ta chạm đến những sợ hãi sâu sắc nhất như thiếu thốn hay giá trị bản thân.
Không chỉ vậy, cảm giác bị mắc kẹt trong công việc và luôn phải nỗ lực theo đuổi sự thăng tiến cũng khiến nhiều người mất ngủ triền miên.
8. Về hưu
Việc về hưu là áp lực “vui vẻ” bởi nhiều người dành phần lớn cuộc đời để chờ đợi khoảnh khắc đó.
Dẫu vậy, đó cũng là bước chuyển lớn trong đời và đổi thay nhận dạng bản thân. Thu nhập cố định và nhận thức đang ở “nửa sau cuộc đời” dễ khiến ta băn khoăn và lo sợ.
9. Chăm sóc người thân già hoặc bệnh tật
Công việc này không chỉ mệt mỏi thể xác và tinh thần mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người chăm sóc. Khi trách nhiệm tăng vọt, nhiều người quên mất chăm sóc bản thân, mở đường cho nhiều vấn đề sức khỏe.
10. Các sự kiện chấn động (Thiên tai, tội ác, bạo lực, đại dịch)
Các thách thức trong nhóm này rất đa dạng, nhưng điểm chung sâu sắc nhất là cảm giác bất lực trước hoàn cảnh.
Làm Thế Nào Để Vượt Qua Áp Lực
Vì áp lực tác động lên mỗi người khác nhau, việc tìm ra cách giải quyết cũng phải phù hợp từng cá nhân, không có giải pháp chung hoàn hảo. Chương trình tự điều chỉnh theo từng người mới là hiệu quả nhất.
Cần nhớ rằng, khả năng quản lý áp lực thường ngày quyết định cách ta đối mặt với các biến cố lớn trong đời.
Việc duy trì thói quen lành mạnh đều đặn chính là nền tảng của quản lý áp lực. Chờ đến lúc gặp chuyện mới bắt đầu áp dụng thì rất khó đạt hiệu quả.
Là một người đam mê quần vợt, mình thường ví việc này như trận chung kết Wimbledon, khi bạn cần thực hiện một cú giao bóng tuyệt hảo để chiến thắng. Liệu bạn có thể thành công nếu chưa từng luyện tập cú giao ấy trước đó? Rất khó, đúng không?
Tương tự với việc kiểm soát áp lực, nếu đợi đến lúc căng thẳng, khủng hoảng tột độ mới áp dụng kỹ thuật mới, kết quả sẽ không như ý.
Dưới đây là 12 gợi ý giúp chúng ta vượt qua áp lực hiệu quả hơn.
1. Hiểu rõ cảm xúc của mình
Hãy nhận biết và cho phép bản thân cảm nhận hết những cảm xúc nảy sinh từ sự việc gây áp lực. Đây là bước quan trọng nhất để bắt đầu.
Tất cả sự kiện trên có thể làm ta dâng trào cảm xúc mãnh liệt. Việc nhận diện và chọn ra cách xả những cảm xúc này giúp ta có thể bước tiếp. Có thể bạn thích viết nhật ký, trò chuyện cùng bạn bè hoặc vẽ tranh thể hiện tâm trạng.
Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy thử một cách bất kỳ trong khoảng 5 đến 10 phút và cảm nhận.
2. Đối thoại tích cực với chính mình
Đối thoại nội tâm quyết định cách ta nhìn nhận áp lực. Hãy giải tỏa cảm xúc nhưng đừng tự trách móc hay đánh giá tiêu cực về bản thân hay tình huống.
Giữ lòng nhân ái với mình, khích lệ bản thân như cách ta an ủi bạn bè trong lúc khó khăn.
3. Ăn uống đầy đủ chất
Chế độ ăn hợp lý không chỉ hỗ trợ hệ miễn dịch mà còn cải thiện năng lượng và điều hòa cortisol—một hormone liên quan đến áp lực. Đừng để cảm xúc “stress” đánh lừa bạn, thúc đẩy thèm ngọt hay đồ chế biến sẵn mà hãy lựa chọn những thực phẩm giàu protein và vitamin B giúp giảm căng thẳng.
4. Uống đủ nước
Một trong những sai lầm lớn khi căng thẳng là để cơ thể mất nước. Mất nước nhẹ cũng tạo ra cảm giác lo âu, mệt mỏi, khó suy nghĩ.
5. Cố gắng ngủ đủ giấc
Việc ngủ ngon rất khó khi tâm trí tràn ngập phiền muộn, nhưng giấc ngủ đảm bảo cho ta khỏe mạnh tinh thần và phục hồi sau áp lực.
Hãy chủ đích dành thời gian xây dựng thói quen ngủ tốt.
6. Vận động cơ thể
Rất nhiều nghiên cứu chỉ ra vận động giúp tăng endorphins (“hormone hạnh phúc”), cải thiện chất lượng giấc ngủ, tinh thần, làm sạch tâm trí và giảm thiểu tác động tiêu cực của áp lực.
7. Lựa chọn môi trường xung quanh
Hãy chọn lọc kỹ càng nơi ta sống, người ta giao tiếp, chương trình giải trí hay tin tức tiếp nhận, bởi não bộ luôn hấp thụ những thứ ta tiếp xúc.
Một môi trường yên bình, yêu thương sẽ giúp ta hình thành thế giới nội tâm nhẹ nhàng và tích cực; ngược lại cũng vậy.
8. Đặt giới hạn và ranh giới
Hiểu rõ mình chịu đựng được đến đâu rất quan trọng. Hãy bảo vệ năng lượng, thiết lập giới hạn cá nhân và kiên trì giữ vững.
Đừng ngại lên tiếng bảo vệ những gì bạn cần. Nếu người xung quanh không hiểu, có lẽ đó chính là lý do bạn cần giữ khoảng cách.
9. Thở sâu, thiền định và thư giãn
Hãy dành chút thời gian cho chánh niệm, giúp đầu óc tập trung và giải tỏa căng thẳng. Các nghiên cứu cho thấy chánh niệm thay đổi cấu trúc não, tăng khả năng xử lý cảm xúc và tập trung.
10. Có một hệ thống hỗ trợ tốt
Gắn kết với người thân, bạn bè, nhóm tôn giáo, câu lạc bộ thể thao hay nhóm đồng hành giúp giảm áp lực bằng cách đem lại cảm giác tin cậy, an toàn và an ủi.
11. Giữ thói quen ổn định
Biết trước mình sẽ làm gì mỗi ngày giúp giảm lo âu và căng thẳng. Thói quen không chỉ giúp cuộc sống có trật tự mà còn mang lại niềm vui và nâng cao sức khỏe tinh thần lẫn thể chất.
Và cuối cùng, cách vượt qua áp lực có thể khiến bạn bất ngờ, nhưng khoa học đã chứng minh rằng:
12. Hãy học cách đón nhận áp lực
Nghiên cứu mới nhất từ trợ lý giáo sư tâm lý học Alia Crum ở Stanford gợi ý chúng ta nên thay đổi tư duy, đón nhận áp lực như một phần tự nhiên của cuộc sống.
Nghe hơi điên rồ khi nghĩ đến việc “yêu thích áp lực,” nhưng thực ra cách ta cảm nhận về áp lực quyết định phản ứng của ta trước nó.
Crum khuyên ta hãy xây dựng niềm tin rằng ta có thể vượt qua áp lực, rằng nó là cơ hội để học hỏi và trưởng thành, và xem áp lực là chuyện bình thường không thể tránh khỏi.
Dựa vào quan niệm tích cực như vậy, ta có thể tạo ra “miễn dịch áp lực.” Não bộ sẽ tiến hành tái cấu trúc sâu sắc sau sự kiện căng thẳng, giúp ta xử lý tốt hơn khi gặp tình huống tương tự trong tương lai.
Ngược lại, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng khi xem áp lực là có hại, ta dễ tìm đến những cách giải tỏa tiêu cực như rượu bia, thuốc men.
Suy Ngẫm Cuối Cùng
Đáng tiếc là, làm người chúng ta sẽ phải đối mặt với những biến cố lớn trong cuộc đời. Dù không ai có thể chuẩn bị trọn vẹn, việc duy trì thói quen lành mạnh hàng ngày giúp chúng ta đi qua bão tố phần nào nhẹ nhàng hơn.
Đôi lúc áp lực có thể phủ bóng lên ta quá nặng nề. Hãy luôn cởi mở chia sẻ với bác sĩ và tìm sự giúp đỡ khi cần.
Tác giả: Thảo Anh
Nguồn: LifeHack (biên dịch và chuyển ngữ)
