Bài viết này là phần mở đầu trong một chuỗi nhỏ về bảy nguyên tắc nền tảng để sống một cuộc đời biết ơn.
Ngày nay, biết ơn đã trở thành trào lưu được nhắc đến nhiều. Chúng ta thể hiện lòng biết ơn với vô vàn điều giản dị — cha mẹ yêu thương, ánh nắng sớm mai, sự giúp đỡ kịp thời của bạn bè. Nhưng bạn đã từng nghĩ đến việc biết ơn chính bản thân mình chưa?
Cảm giác biết ơn bản thân vẫn còn khá hiếm hoi, dù có những nhân vật nổi tiếng hay chính trị gia từng công khai cảm ơn mình. Cái cảm giác “cảm ơn chính mình” nghe có gì đó lạ lùng—vậy rốt cuộc vì sao?
Tâm Điểm Của Lòng Biết Ơn
Chúng ta không quen biết ơn bản thân vì bản chất của lòng biết ơn là nhận ra rằng những điều tốt đẹp trong cuộc sống đến từ bên ngoài mình. Khi mình nói “cảm ơn bản thân,” thực ra là mình đang tự hào về những gì mình đã làm.
Nhưng tự hào và biết ơn không giống nhau. Tự hào, ta nhìn nhận kết quả tích cực là do nỗ lực của chính mình. Còn biết ơn, nó là nhìn thấy những đóng góp bên ngoài — từ người khác, từ một quyền lực cao hơn, từ thiên nhiên, từ vận may hay những yếu tố vượt ngoài tầm kiểm soát của ta.
Phân biệt này không chỉ là chuyện lý thuyết—nó ảnh hưởng sâu sắc đến cách chúng ta trải nghiệm cuộc sống.
Nghiên Cứu Cho Thấy Những Điều Gì?
Một nghiên cứu gần đây từ phòng thí nghiệm của mình đã chỉ ra cách đơn giản để nuôi dưỡng lòng biết ơn dựa trên sự khác biệt quan trọng này. Trong một nghiên cứu do bạn nghiên cứu sinh Nayoung Cho dẫn đầu, chúng mình thấy những người trưởng thành ở Mỹ được yêu cầu viết về các kết quả tích cực nhờ sự giúp đỡ của người khác và những điều ngoài tầm kiểm soát thì họ cảm nhận lòng biết ơn nhiều hơn hẳn so với những người viết về các thành quả tự thân hoặc không xác định rõ nguyên nhân.
Bài học rút ra? Cách chúng ta nhìn nhận nguồn gốc của những điều tốt đẹp tác động trực tiếp đến khả năng biết ơn của mình.
Nuôi Dưỡng Tâm Thức Món Quà
Vậy làm sao để mình biết ơn nhiều hơn? Hãy thử nuôi dưỡng một tâm thức gọi là “tâm thức món quà” — nhìn nhận những điều tốt đẹp trong cuộc sống như những món quà được trao tặng tự do, không vụ lợi. Hãy nghĩ về những ai đã giúp ta mà không mong đợi điều gì. Nhận ra vai trò của vận may, hoàn cảnh, hay một quyền lực nào đó trong cuộc sống ta.
Ngay cả những thứ mình mua bằng tiền do mình kiếm ra cũng có thể được xem là món quà nếu ta thay đổi cách nhìn. Thay vì chỉ nghĩ là ta đã mua, ta có thể trân trọng khả năng mua sắm đó — một điều không phải ai cũng có. Ta có thể nhận thấy cái duyên may khiến món đồ đó xuất hiện đúng lúc ta cần, hoặc nhớ về những con người âm thầm bên sau, dùng tài năng và công sức tạo ra thứ ta đang tận hưởng.
Tâm thức món quà — đó chính là nguyên tắc đầu tiên, nền tảng để sống đời biết ơn.
Một Thực Hành Đơn Giản
Đây là một cách thực hành đơn giản và thực tế. Bạn có thói quen ghi nhật ký biết ơn chưa? Bạn đã quen nhớ và nói lời cảm ơn trong đầu về những điều tích cực trong cuộc sống? Điều đó tốt—nhưng đừng dừng lại ở đó.
Hãy tiến thêm một bước nữa, đó là chủ động nhận diện rõ ràng những nguồn lực bên ngoài mang lại lợi ích cho mình. Gọi tên những con người, những vận may, bối cảnh, môi trường hay quyền lực cao hơn đã góp phần tạo nên những điều bạn trân trọng.
Khi nhìn nhận theo cách này, biết ơn không còn là chuyện tự hào về bản thân mà là niềm vui và sự khiêm tốn nhận ra cuộc sống này đã rộng lượng với mình biết bao.
Bạn có thể kể ra những nguồn tốt lành nào trong cuộc sống hôm nay mà bạn muốn biết ơn?
Phiên bản ban đầu của bài viết này đã từng được xuất bản trong Rice Paper, bản tin của Trung tâm Văn hóa Châu Á tại Đại học Indiana, và trong bản tin Substack của mình về khoa học và thực hành biết ơn.
Bài dịch từ : psychologytoday.com
